Veçoritë e përgjithshme gjeografike të Kosovës

Kosova ka pozitë qendrore gjeografike në Gadishullin Ballkanik që ka rol lidhës në mes të pjesëve veriore e jugore, perëndimore e lindore, por edhe të Evropës Qendrore.Kushtet natyrore të saj janë mjaft të volitshme. Ato e bëjnë Kosovën udhëkryq ndërmjet Adriatikut, Fushës së Panonisë dhe Detit Egje. Kosova shtrihet në mes të 41°50’58” dhe 43°51’42” të gjerësisë gjeografike veriore dhe 20°01’30” dhe 21°48’02” të gjatësisë gjegrafike lindore. Kosova edhe pse një vend i vogël përkah sipërfaqia (10.887 km²), me 2.1 milion banorë (vlerësim i vitit 1991) dhe me dendësi mesatare prej 192 banor në km², paraqet hapësirën më dendësi më të madhe, jo veten në trojet shqiptare, por në tërë Gadishullin Ballkanik.
Kosova kufizohet me: Shqipërinë në jugpërendim dhe perëndim (111.8 km), Malin e Zi në perëndim (78.6 km), Sërbinë në veri dhe në lindje (351.6 km) dhe Maqedoninë në jug (158.7km). Gjatësia e përgjithshe e kufirit të Kosovës me vendet fqinje është afër
700.7 km. Për nga veçoritë natyrore, vija kufitare shtrihet kryesisht nëpër kuota të
larta malore.
Emri gjeografik i Kosovës daton që nga koha parahistorike dhe ka origjinë Ilire.
Baza e emrit është fjala kos-kas që d.m.th kodër, mal dhe va/va-u që d.m.th.rrafshnaltë.
Përbërja e gjeologjike
Kosova ka një ndërthurje të nderlikuar tektonike dhe përbërje mjaft komplekse gjeologjike. Varësisht nga vjetërsia gjeologjike dhe vetitë fiziko-mekanike të shkëmbinjve, në teritorin e Kosovës dallojmë dy grupe themelore të shkëmbinjve.Shkëmbinjtë e vjetër të erës parakambriane, palezoike dhe mezozoike që dallohen më përbërje kompakte dhe shkëmbinj të ri të erës kenozoike (terciere, kuaternare) me përbërje plastike jo të lidhur.Shkëmbinjtë e vjetër kompakt (rreshpet
kristalore, shkëmbinjtë magnetik etj.),ndertojnë malet përiferike dhe në brendi të Kosovës si: Bjeshkjët e Nemuna, Sharri, Koretniku, Pashtriku, Malet e Prugovcit, Zhegovcit, Carralevës, Nerodimës, Berishës etj. Në keto male e sidomos në pjesën lindore të Kosovës, në proceset e ndryshme gjeologjike, janë krijuar pasurit të mëdha minerale metalike edhe jometalike (plumb,zing, krom, nikel etj). Shkëmbinjtë më përbërje plastike (argjilla, argjilla ranore, ranoret etj.), kryesisht mbushin fushgropat e ndryshme në: Kosovë, Dukagjin, Drenicë,Llap, Anamoravë etj. Në këto sendimente janë gjetur sasi të mëdha të linjitit e sidomos në pjesën qendrore të pellgut të Kosovës. Nga aspekti morfologjik Kosova paraqet një mozaik të vërtetë të fushëgropave me dimensione të ndryshme, të përkufizuar me male të mesme e të larta. Lartësia mesatare mbidetare e Kosovës është (810m), kurse pika me e ulët është (270m) e ajo me e larta (2656m) (Gjeravica). Në aspektin hipsometrik sipërfaqe nën 300m lartësi mbidetare përfshinë vetëm 16.4 km² ( 0.2 %) deri 1000 m shtrihen 8754 km² ( 80.7 % ), prej 1000 deri 2000 m 1872.3 km² ( 17 % ) dhe mbi 2000m deri 250.6 km² ( 2.3 % )
Format kryesore në relievin e Kosovës janë: Malet me (63 %) dhe fushëgropat (37%).
Klima
Kosova shtrihet në pjesën jugore të brezit të mesëm gjeografik të gjysmë–sferës veriore dhe i nënshtrohet ndikimeve klimatike mesdhetare-kontinentale dhe evropiane–kontinentale. Makrofaktoret kryesorë klimatikë, të cilet ndikojnë në klimën e Kosovës janë : pozita e saj ndaj masave tokësore (Evroazia dhe Afrika) masat ujore(Oqeani Atlantik dhe Deti Mesdhe) masat e ajrit (tropike dhe arktikemaritine apo kontinentale), pozita e sistemeve barike (maksimumi i azoreve dhe minimumi i Islandës). Faktorët lokal kryesor që ndikojnë në klimen e Kosovës janë: relievi, ujërat, trulli dhe bimësia.

Hidrografia
Kosova ka një rrjet hidrografik kryesisht autokton, gjë që shpreh kufijt natyror të saj. Ekziston përputhshmëri mjaft e plotë në mes ujëmbledhësit hidrografik dhe kufijve administrativ-politik. Sipërfaqja ujëmbledhëse topografike e Kosovës është 11,645 km² dhe ndaj sipërfaqes administrativo–politike është vetëm për 758 km² ose 6.5 % më e madhe. Kosova ka një rrjet të zhvilluar të rrjedhave ujore.
Lumenjtë e Kosovës të kushëtzuar nga pozita gjeografike dhe relievi, formojnë një rrjet hidrografik qendërikës dhe u takojnë sistemeve të ndryshme lumore. Ata dallohen si nga numri ashtu edhe nga gjatësia e tyre. Lumenjtë karakterizohen me ujë të bollshëm, duke marr parasysh sasinë e madhe të reshjeve që kjo hapsirë merr gjatë vitit. Si pasojë e tyre kemi një rrjet të dendur hidrografik të përhapur në tërë territorin e vendit. Në pjesët e larta të relievit janë formuar ujëvara, rrjedha të shpejta, gryka, kanione e në pjesët e poshtme terraca të lumit, meandra, moçale etj. Në të gjithë këta lumenjë, karakteristikë themelore është lëkundja e madhe e niveleve dhe e prurjeve të ujit. Lumenjtë e Kosovës e bëjnë gërshetimin e tri ujëndarësve detare të Gadishullit Ballkanik i cili gjindet në perëndim të Ferizajit, në Sukën e Dërmanit (1.364m l.m.d.). Në shpatijet e kesaj suke i kanë pjesët burimore lumi Sitnica, Nerodimja dhe Toplluga të cilët derdhin ujin në dete si (Deti i Zi, Deti Egje dhe Deti Adriatik). Shtrirja e ujëndarësit detar nëpër terrene të ulëta të papërcaktuara, kanë krijuar kushte natyrore për degëzimin (bifukacionin) e ujit dhe paraqitjen e dukurive të bifukacionit si është ai i Nerodimes afër Ferizajt. Lumi i Nerodimes e dërgon ujin në Detin e Zi dhe në Detin e Egje dhe është e vetmja dukuri e këtillë në Evropë. Drejtimi i rrjedhave të lumenjve është zhvilluar në harmoni me format kryesore të relievit. Pjesa më e madhe e lumenjve i takojnë pellgut të Detit të Zi 50,7 % , Detit Adriatik 43,5 % dhe Detit Egje 5,8 %.

E bukur gjith kjo qe ke then Naki flm qe na sjell ate qe neve na nevoitet te dime per trojet shqiptare

Flm per Temen

Kosova gjendet në qendër të të pjesës perëndimore të Gadishullit Ballkanik. Nëpër territorin e Kosovës kalojnë rrugët që lidhin detin Adriatik, detin Egje dhe bredinë e Gadishullit Ballkanik. Kosova në vijë ajrore më së afërmi e ka detin Adriatik vëtëm rreth 100 km.
Prishtina kryeqyteti i Kosovës nga qendrat tjera të Gadishullit Balkanik është 90 km nga Shkupi, 120 nga Nishi, mbi 200 nga Sofja rreth 300 km Tirana dhe Beogradi, rreth 350 Selaniku, pastaj me Podgoricën dhe Sarajevën diçka më larg. Edhe gjat historisë nëpër Kosovë kalonin rrugë të rëndësishme, qoftë nga Adriatiku (Lezha), nga veriu ( Evropa Qendrore-Beogradi), nga lindja (Stambolli) ose nga jugu ( Selaniku). Kosova ka formë shum të përshtatshme. Në skajet e saj shtrihen mallet e larta, të mesme dhe të ulta, ndërsa në pjesët e brendshme janë fushat, luginat dhe malet e ulëta. Kosova ka një sipërfaqe prej 10.887 km2. me sipërfaqe është vend i vogël, më i vogël se Shqipëria për 2,6 herë.
Kosova ka formë shumë të përshtatshme. Në skajet e sajë shtrihen malet e larta, të mesme dhe të ulëta, ndërsa në pjesët e brendshme janë fushat, luginat dhe malet e ulëta. Kosova ka një sipërfaqe prej 10.887 km. Me sipërfaqe është është vend i vogël, më i vogël se Shqipëria për 2.6 herë.
Kosova kufizohet me Shqipërinë, Maqdoninë, Serbinë dhe Malin e Zi. Kufiri iI Kosovës me vendet fqinje kryesisht kalon nëpër male dhe ka karakter natyror. Edhe pse është kufi natyror, ai nuk është etnik sepse rrethe rreth kufirit të Kosovës jetojnë shqiptarët në trojet e veta. Pos në Shqipëri shqiptarët jetojnë edhe në krahinën e Plavës- Gusisë, Rozhajës dhe në Peshter, në Luginën e Preshevës, Medvegjës( Serbi), në Karadakun e Kumanovës, Karadakun e Shkupi, në Fushën e Shkupit, malet e Sharrit, në fushën e Pollogut ( Maqedoni).
Koasova ka lidhje të shumta me shtetet fqinje, disa rrugë me Serbinë, dy me Maqedoninë, dy me Shqipërinë, tri me Malin e Zi. Përmes hekurudhës Kosova lidhet me Maqedoninë dhe Serbinë, kurse përmes aeroportit të Prishtinës lidhet me shumë vende të botës. KLEA

ooo bobobob, kleaaaa, si ditke ti gjith ketooo , flm per ligjeraten qe e ke dhen ketu