Princesha Argjiro

Princesha Argjiro : me mitin e saj lidhet krijimi i
kështjellës dhe i qytetit të Gjirokastrës në vendbanimin ilir të fisit të
arginëve. Duke iu përmbajtur parimit të antropologut, etnologut dhe filozofit
të shquar francez Claude Levi-Strauss, që “miti ka në thelb gjithmonë një
shpjegim”, te figura e Princeshës Argjiro shohim të personifikuar më së miri
mitin e amazonave. Ashtu sikurse amazonat që kishin vetëm një gji, pasi e
prisnin tjetrin për të mbështetur më mirë harkun në gjoks e të qëllonin në
shenjë, edhe princesha Argjiro është quajtur ndryshe Argjiro Monoviza (Argjiro
me një gji në greqisht dhe shqip : a-gjir = pa gji). Shumë kohë më pas, në
fillim të shekullit XV, miti i Princeshës Argjiro është rimarrë për t’u
“aktualizuar”, të themi, në kohën e pushtimit otoman, duke na dhënë fundin e
saj epiko-tragjik, tek vërvitet nga bedenat e kështjellës drejt e në humnerë,
së bashku me foshnjen në gjoks, vetëm e vetëm për të mos rënë në dorë të
armikut ;