Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Faqja 1 e 1 • Share •
Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Johan Volfgang von Goethe (Gėte), pėr Kuranin thotė:
Qoftė e lavdėruar nata e bekuar, nė tė cilėn, Pejgamberit tė Zotit, iu shpall, nga lart, Kurani, me pėrkryeshmėrinė e tij.[1]
Sa herė qė ne i drejtohemi Kuranit, nė fillim nuk na tėrheq, por, ai gjithnjė bėhet edhe mė shumė tėrheqės, na mallėngjen dhe nė fund na detyron ta nderojmė Stili i tij, nė pajtim me kontekstin dhe qėllimin e tij, ėshtė i rreptė, madhėshtor dhe i mrekullueshėm, gjithnjė i lartėsuar. Kėshtu, ky libėr, do tė ushtrojė ndikim shumė tė fuqishėm, gjatė kohės.[2]
Kurani i tij duhet parė si Ligj Hyjnor dhe jo si ndonjė libėr njerėzor, i bėrė pėr edukim apo pėr argėtim.[3]
Ndoshta, nė asnjė gjuhė tjetėr shpirti, fjala dhe shkrimi nuk mund tė trupėzohen nė mėnyrė kaq origjinale.[4]
Askush nuk duhet tė habitet me efikasitetin e lartė tė Librit. Pėr kėtė, ai ėshtė cilėsuar si jo i krijuar dhe i pėrjetshėm, (si fjalė) e Zotit nga ana e admiruesve tė vėrtetė tė tij.[5]
Kėshtu, pra, do tė mbetet ky libėr, pėrjetėsisht, me efikasitetin mė tė lartė.[6]
Nėse Kurani ėshtė nga pėrjetėsia?
Pėr kėtė unė nuk pyes!
Qė ai ėshtė Libri i librave
Tė besoj ėshtė detyrė e muslimanit.[7]
Shumė prej zonjave tona fetare kėrkuan nė bibliotekė pėrkthimin e Kuranit[8]
Prandaj ėshtė e vėrtetė ajo, qė Zoti thotė nė Kuran: Nuk i kemi dėrguar asnjė populli profet, pėrveēse nė gjuhėn e tij.[9]
Kurani thotė: Zoti i ka dėrguar ēdo populli nga njė profet nė gjuhėn e tij.[10]
A. S. Pushkin, poeti i madh rus, ka shkruar ciklin poetik, me titull Imitime tė Kuranit. Nė kėtė cikėl, poeti paraqet tė gjitha virtytet e Islamit, tė cilat edhe sajojnė mrekullinė e Kuranit tė shenjtė. Prej Kuranit, zgjedh atė qė ėshtė mė e nevojshme, tė vėrtetėn superiore, dashurinė ndaj Zotit dhe besimit islam. Shkrimtari i shquar rus F. Dostojevski, me rastin e zbulimit tė monumentit tė Pushkinit, mė 1880, thotė: Vallė a nuk ishte Pushkini musliman i vėrtetė? A nuk ndjehet fryma e Kuranit, madhėshtia skofiare e besimit dhe fuqia e hatashme e tij? Njė numėr i madh pushkinistėsh, mendojnė se, ishte Kurani qė pati ndikim tė jashtėzakonshėm, nė rilindjen religjioze tė poetit. Nė vitin 1824, nė letrėn qė ia shkruan vėllait, ai thotė:
Jam duke lexuar Kuranin e madhėrishėm.
Kurse, nė vjershėn e papėrfunduar, tė vitit 1825, ai shkruan:
Nė shpellėn e fshehtė, ditėn e ndjekjes, duke lexuar Kuranin e ėmbėl
Kurani e mahnit poetin, nė rrafshin filozofik dhe atė etiko-moral. Nėntė vjershat e ciklit tė pėrmendur, nė tė vėrtetė, janė imitime tė sureve, kaptinave kuranore. Ja disa shembuj:
Ai (All-llahu) ėshtė mėshirues; Ai Muhammedit
Kuranin e ndritshėm ia zbuloi,
Qė tė dalim edhe ne nė dritė,
Dhe tė na bjerė mjegulla sysh.
Le ti krahasojmė dy vargjet e para me kėto ajete kuranore:
Elif, Lam, Ra. (ky ėshtė) Libėr; Ne ta shpallėm ty, qė me urdhrin e Zotit ti nxjerrėsh njerėzit prej errėsirave nė dritė; nė rrugėn e Fuqiplotit, tė Falėnderuarit. (Ibrahim, 1)
Dy vargjet e fundit shprehin metaforėn e Kuranit dhe janė pėrpunim i motivit nga sureja el Maide.
All-llahu e vė me tė (Kuranin) nė rrugė tė drejtė atė, qė ndjek kėnaqėsinė e Tij dhe, me ndihmėn e Tij, i nxjerr ata prej errėsirės nė dritė dhe i udhėzon nė rrugė tė drejtė.
Imitimi i shtatė:
Ngrehu, i frikėsuar,
Nė shpellėn tėnde,
Llamba e shenjtė,
Digjet der n`mėngjes.
Poeti ėshtė mbėshtetur tek sureja el Mudethir, e cila, ėshtė ndėr tė parat sure, qė i shpallet Pejgamberit a.s.
Me lutje tė pėrzemėrta
Profet, largo
Mendimet e hidhura,
Ėndrrat mashtruese.
Nė kėtė imitim, bėhet fjalė pėr raportin nė mes Zotit dhe Pejgamberit a.s. Ai kėshillohet qė tė lutet. Ndėrkaq imitimi:
Deri nė mėngjes lutjet,
Bėni pa pėrtesė,
Librin qiellor
Lexo der n`mėngjes.
Ky imitim ėshtė bazuar nė suren el Mudethir, ku Pejgamberit a.s., i urdhėrohet qė tė ngrihet natėn pėr lutje dhe tė lexojė Kuranin e madhėrishėm.[11]
Muhamed Marmadjuk Pitkal, u rrit nė njė familje fanatike tė krishterė. Babai dhe gjyshi i tij ishin priftėrinj. Fėmijėrinė e kaloi nė Xheblis Ford. E ėma e inkuadroi nė radhėt misionare dhe e dėrgoi nė Palestinė, pėr tė mėsuar gjuhėt orientale. Kjo ishte pėrvoja e tij e parė me botėn muslimane. Pėr mėsues tė gj. arabe pati priftin Hanover. Udhėtoi nė Palestinė, Liban dhe Siri. Gjatė qėndrimit nė Siri, i pėlqeu Islami. Mes viteve 1903 dhe 1921, shkroi nėntė tregime e novela me tematikė nga Lindja. Prestigjin letrar, e arriti veēanėrisht me novelėn Gjuetari i lumtur. Mė 29 nėntor, deklaroi botėrisht, pranimin e Islamit. Nė shumė raste, polemizoi duke treguar se Islami ėshtė superior dhe mė pėrparimtar karshi religjioneve tė tjera. Kur e pranoi Islamin, ndryshoi emrin. Ai mori emrin Muhamed. Nė vitin 1928, iu dha leja e veēantė e sundimtarit tė Hajderabadit, pėr pėrkthimin e Kuranit nga gj. arabe nė gj. angleze. Ishte ky kulmi i angazhimit tė tij pėr Islamin dhe pėrkthimi i parė i bėrė nga njė musliman, qė kishte anglishten gjuhė amtare.[12] Ai thotė:
Kurani ėshtė simfoni unike, tingujt e sė cilės i kanė shtyrė njerėzit deri nė lotderdhje dhe ekstazė.[13]
Napoleon Bonaparti. Francezi Dinet, i cili e ka pranuar Islamin dhe ėshtė shquar nė letėrsi duke e lavdėruar dhe mbrojtur Islamin, transmeton nga Hristian Sharkild (Bonaparte et I`Islam) njė letėr tė Napoleonit, mė 28 gusht 179, nė tė cilėn Bonaparti thotė:
Unė shpresoj se s`do tė kalojė shumė kohė, kur tė urtėt e botės do tė bashkohen dhe do t`i zgjidhin problemet e botės, sipas parimeve tė Kuranit. Vetėm ato janė tė drejta dhe i garantojnė njerėzimit lumturinė.[14]
Et Dinet, ka mėsuar nė Francė, mė pas ka punuar nė Algjeri, si gjykatės. Mė 1927, deklaron pranimin e fesė Islame. Ka shkruar disa libra, pėr Islamin, nė gj. franceze. Ai ka thėnė:
Kurani nė fushėn e gj. arabe ka bėrė mrekulli, tė cilėn smund ta bėjnė as akademitė mė tė mėdha shkencore. Kėshtu, sikur sot tė vijė ndonjė nga shokėt e tė dėrguarit tė All-llahut, do ta kishte tė lehtė tė kuptohej me mėsimdhėnėsit e gj. arabe. Madje, nuk do tė gjente ndonjė vėshtirėsi gjatė komunikimit, edhe me popujt qė flasin gjuhėn e dadit (arabe).
Politeistėt, nė brendinė e tyre, ndienin se ajo fjalė e ēuditshme, e cila buronte nga thellėsia e zemrės sė inspiruar tė Pejgamberit, gati sa nuk ua pushtonte atyre zemrat. Tė gjithė, nė tė shumtėn e rasteve, gati sa nuk i bindeshin fjalėve tė ėmbla, tė cilat i inspironte besimi qiellor. Ata nuk i pengonte nga Islami, veēse verbėria dhe makutėria ndaj kėsaj bote
Mrekullitė e pejgamberėve, para Muhammedit a.s., nė realitet, ishin mrekulli shqisore (qė shfaqeshin nė njė kohė tė caktuar), prandaj shpejt i nėnshtroheshin harresės. Ndėrkaq, mrekullia e vargjeve kuranore, mund tė konsiderohet e pėrhershme, sepse ndikimi i tyre ėshtė i pėrhershėm dhe aktualiteti i tyre i vazhdueshėm. Besimtari e ka tė lehtė qė ta shohė atė nė ēdo vend e kohė, mjafton qė vetėm ta lexojė librin e All-llahut. Nė kėtė, qėndron sekreti i pėrhapjes sė pashembullt tė Islamit. Sekretin e zgjerimit tė shpejtė tė Islamit, smund ta kuptojnė evropianėt, sepse ata nuk e njohin Kuranin, ose ata e njohin atė, por nėpėrmjet pėrkthimeve, tė cilat janė shumė pak realiste dhe tė pasakta
S`ėshtė e ēuditshme tė shohim kėtė Pejgamber, i cili i sfidon poetėt, qė e pėrgėnjeshtronin, duke kėrkuar prej tyre tė sjellin dhjetė kaptina tė ngjashme me kaptinat e Kuranit. Ai ishte i bindur nė paaftėsinė e tyre, se do tė mund ta bėnin njė gjė tė tillė.[15]
Dr. Murad Wilfried Hofman, diplomat gjerman, ka shėrbyer me punė diplomatike nė Bernė, Paris, Vjenė, Algjer, Bon dhe Bruksel. Gjatė viteve 1983-1987, ishte drejtor i sektorit pėr informata nė kuadėr tė Paktit Nato, nė Bruksel. Qe ambasador i Gjermanisė nė Rabat, Marok. Ky akademik evropian, si edhe shumė emra tė tjerė me renome, mė 1980 e pranoi Islamin pėr fe, Kuranin e madhėrishėm pėr fjalė tė Zotit dhe Muhammedin a.s. pėr pejgamber tė Zotit dhe vulė tė tė gjithė pejgamberėve.[16]
Si shpallje pėrfundimtare, Kurani, ėshtė themeli mė i rėndėsishėm, por jo edhe i vetėm i Islamit. Ky libėr me 6.236 ajete dhe tė ndara josistematikisht nė 114 kapituj (sure), mė shumė si prozė nė vargje, pėrmban tė gjitha shpalljet, tė cilat Muhammedi a.s. i pranoi pėrafėrsisht ndėrmjet viteve 610 dhe 632, nė formėn e tyre komplete dhe origjinale. Pėr muslimanėt, Kurani ėshtė Fjalė e Zotit, e cila nuk ėshtė krijuar, por ėshtė shpallur nė njė periudhė historike, nė gjuhėn arabe dhe ėshtė gjėja e vetme mbinatyrore e Islamit (dhe njėkohėsisht, vėrtetimi mė i ēuditshėm i pejgamberisė sė Muhammedit a.s.). Krahas kėsaj, Kurani nuk ėshtė, siē ėshtė rasti me pjesėn mė tė madhe tė Dhiatės sė Vjetėr dhe tė Re, i inspiruar, nuk ėshtė tregim i dorės sė dytė, por ėshtė tė folurit e Zotit nė tėrėsi, si nė vetėn e parė njėjės apo shumės, ashtu edhe nė veten e tretė njėjės (ashtu qė gjithmonė mbetemi tė vetėdijshėm pėr problemin e tė kuptuarit tė Qenies sė Tij)
Jomuslimani mund ta hedhė pėrmbajtjen e Kuranit, por nuk mund tė injorojė magjepsjen, qė del nga forca e gjuhės dhe fuqisė poetike tė tekstit tė tij, i cili mahniti edhe Johan Wolfgang von Goethen dhe Friedrich Ruckertin.[17]
Edward Gibon, historian eminent, ėshtė shprehur:
Nė sy tė Kuranit, nuk ka ndonjė dallim, njė mbret me fuqi tė madhe, nga njė i vobektė i mjerė. Mbi kėto themele dhe nė tė tilla baza, ėshtė trupėzuar dhe kompozuar ligji themelor i Sheriatit, i cili nuk ka shembull nė botė. Bazat e Islamit, kanė refuzuar doktrinėn e trinitetit, inkarnimin e Zotit dhe inkarnimin (nė tėrėsi). Kėto besime e lidhje filozofike, tregojnė ekzistimin e Zotit tė trefuqishėm dhe se Krishti ėshtė bir i Zotit. Mirėpo, kėto pretendime, mund t`i ngopin, vetėm tė krishterėt fanatikė.
Ndėrkaq, Kurani ėshtė i pastėr nga tė tilla pretendime e dyshime dhe ėshtė dokumenti mė i shėndoshė i njėsisė sė Zotit. Njė besnik i vėrtetė, qė mendon drejt, nuk hamendet aspak nė tė pranuarit e pikėpamjeve islame. Islami ėshtė Fe qė qėndron lart, pėr nga shkalla dhe niveli i zhvillimit mendor.[18]
Nė fenė e Muhammedit, nuk ka vend pėr tu hamendur, kurse Kurani ėshtė dritė e dėshmisė pėr njėshmėrinė e Zotit.[19]
Will Durant, autor bashkėkohor amerikan. Libri i tij Historia e civilizimit, i shkruar nė tridhjetė vėllime, konsiderohet si njėri ndėr librat mė tė njohur, i cili flet mbi historinė e civilizimit njerėzor. Nė vėll. 13. f. 68, 69, ai shkruan:
Kurani, qysh prej katėrmbėdhjetė shekujsh, vazhdon tė mėsohet pėrmendėsh dhe tė ruhet nė mbamendjen e muslimanėve, duke ua ndriēuar imagjinatėn dhe duke fisnikėruar moralin e miliona e miliona njerėzve.
Kurani ka meritėn mė tė madhe pėr ngritjen e nivelit kulturor dhe moral tė muslimanėve dhe ėshtė libėr, qė tek ata ka konstituar rregullat bazė tė sistemit shoqėror dhe tė unitetit tė bashkėsisė njerėzore. Ai i nxit ata tė pasojnė principe tė shėndosha dhe ua pastron trurin nga njė mori besėtytnish e iluzionesh, madje dhe nga dhuna dhe vrazhdėsia. Ai avancoi pozitėn e skllevėrve, kurse nė zemrėn e tė diskriminuarve, skaliti krenarinė dhe fisnikėrinė. Tek muslimanėt ngriti ndjenjėn e maturisė dhe tė largimit nga pasionet, shembull ky, qė smund tė haset nė asnjė vend tė rruzullit tė populluar nga raca e bardhė njerėzore.
Islami i mėson njerėzit tė ballafaqohen me provokimet dhe sfidat e jetės, t`i durojnė ato me gjakftohtėsi dhe pa iu kundėrvėnė fatkeqėsive qė sjell jeta. Parimisht, ai kėrkon nga besimtarėt zemėrgjerėsinė, e cila paraqet veēorinė mė fascionuese tė muslimanėve, qė e mban mend ndonjėherė historia. Ai e ka definuar fenė dhe i ka caktuar nė mėnyrė precize kufijtė e saj, sa qė asnjė i krishterė apo hebre, nuk do tė gjejė nė tė argument, qė do tė mund ta pengonte pėr ta pranuar atė.[20]
H. G. WelsEvropianėt, qė janė marrė me shqyrtimin e detajeve dhe hollėsive tė Kuranit, janė fare tė paktė. Ata, nga kjo mosnjohje, i pėrshkruajnė atij shumė tė pavėrteta e tė paqena. Nxitja e muslimanėve nė pėrpunimin e pasurive tė nėntokės dhe metaleve, nė zhvillimin e inxhinierisė, astronomisė, arkitekturės, arteve tė bukura dhe filozofisė ishte rezultat i Kuranit. Ai i bashkoi dhe bėri qė ata tė arrijnė suksese nė fushėn e dijes dhe shkencės.[21]
Prof. Sir Hamilton A. R. Gibb, ka jetuar nga viti 1895 deri mė 1967. Konsiderohet prijės i orientalistėve anglezė. Ka qenė prof. i gjuhės arabe, nė Universitetin e Londrės, mė 1930 dhe prof. nė Universitetin e Oksfordit, qė nga viti 1937. Mė poshtė, po citojmė disa fjalė tė tij:
Mirėpo, mekasit kėrkonin nga ai mrekulli. Me vendosmėri dhe vetėmohim, qė lė mbresė tė thellė, Muhammedi a.s. iu referua vetė Kuranit, si verifikimin mė tė lartė tė misionit tė tij. Si edhe tė gjithė arabėt, edhe mekasit, ishin njohės tė mirė tė gjuhės dhe oratorisė. Pra, Kurani, sikur tė ishte vepėr e Muhammedit a.s., atėherė, edhe njerėzit e tjerė do tė garonin me tė.
Le tė formojnė vetėm dhjetė vargje, qė do tė ishin tė ngjashėm me vargjet e Kuranit. Nėse nuk ia kanė dalė dhe as qė do tia dalin, atėherė Kuranin duhet ta pranojnė pėr mrekulli tė jashtėzakonshme.[22]
Nėse dikush mendon se, insistimi i Kuranit, pėr vepra tė mira ėshtė i
pamjaftueshėm, bindjen e tij tė gabuar e flakim, me argument tė pakontestueshėm, duke i sjellur definimin e plotė tė mirėsisė, nė kėtė ajet madhėshtor: Nuk ėshtė bamirėsi (devotshmėri) tė ktheni fytyrat tuaja kah lindja dhe perėndimi, por devotshmėri ėshtė ajo e atij, qė i beson Allahut dhe Ditės sė Fundit, edhe engjėjve, edhe librave, edhe pejgamberėve, ndėrsa nga pasuria, pėrkundėr dashurisė qė ka, u jep tė afėrmve dhe bonjakėve, edhe tė varfėrve, edhe udhėtarėve edhe lypėsve, edhe pėr lirimin e skllevėrve, dhe qė kryejnė faljen dhe japin zeqatin, edhe qė obligimin e vet, kur e marrin e zbatojnė, si dhe ata qė janė tė durueshėm nė skamje, edhe nė sėmundje, edhe nė tė papritura. Ata janė, qė kanė qenė tė sinqertė dhe vetėm ata janė tė devotshėm. (El Bekarah, 177)
Mirėsia, pra, ėshtė kurora e besimit tė vėrtetė. Nė fund, kur besimtari kupton se Allahu ėshtė dėshmitar i pėrhershėm, i pėrgjigjet me mendime dhe vepra.
Nė realitet, Kurani smund tė pėrkthehet nė mėnyrė fundamentale, sikurse ėshtė rasti i pėrkthimit tė poezisė me stil tė lartė. Nuk mund tė shprehet pėrmbajtja e fshehtė e Kuranit, nėpėrmjet gjuhės sė thjeshtė. Nuk mund tė ilustrohen pamjet dhe shembujt e tij, sepse ēdo lidhje, metaforė ose pėrsosmėri gjuhėsore e Kuranit, duhet tė studiohet gjatė, qė tė arrijė kuptimi i plotė tek lexuesi. Kurani gjithashtu ka muzikalitetin, ėmbėlsinė dhe bukurinė e vet. Struktura e pėrsosur nuk mund tė pėrcaktohet, por ai me ndikimin e tij magjepsės, i pėrgatit mendimet e personit, i cili e dėgjon Kuranin qė tė pranojė mėsimet e tij. Prandaj, ska dyshim se pėrkthimi, nė njė gjuhė tjetėr, e deformon Kuranin dhe e shndėrron atė, sikurse shndėrrohet ari nė thėngjill.[23]
Prof. Edward Montet
Tė gjithė ata qė e kanė njohur Kuranin, nė origjinalin e tij nė arabisht, e pranojnė bukurinė unikale tė kėtij libri fetar. Madhėshtia e formės sė tij (nė gj. arabe) shquhet aq shumė, sa qė asnjė pėrkthim nė gjuhėt evropiane, nuk do tė na lejonte qė tė japim mendim tė prerė rreth Kuranit.[24]
Kurani e ndalon viktimizimin e njeriut, vrasjen e fėmijėve, alkoolin dhe bixhozin, qė ishin mjaft tė pėrhapura tek arabėt. Rezultatet e kėtyre reformave manifestohen nė kulturėn kolosale, e cila i siguron njė status tė bamirėsit mė tė madh tė njerėzimit nė histori.[25]
Dr. Xhon Son. Ajo, qė thotė ky orientalist ėshtė shprehje e mendimit tė intelektualėve tė Evropės:
Nė realitet, Kurani ėshtė njė gjė mė e lartė se vjersha, e megjithatė ai nuk ėshtė as histori, as si predikimet qė i bėri Krishti nė mal, por si njė pėrmbledhje prej proze dhe poezie. Madje, ai nuk ėshtė as si predikimet e Budės, qė janė metafizike, as si kėshillat qė i bėri Platoni pėr secilin, por ėshtė zėri i Pejgamberit. Ėshtė zė i tillė, qė mund ta dėgjojė mbarė bota. Kumbimi dhe jehona e kėtij zėri (kuranor) tingėllon nėpėr pallate, hapėsira fushore, kodrina, male, qytete dhe shtete. Feja qė kumtoi ky zė, sė pari ka gjetur ata qė e pėrhapnin, pastaj, ėshtė shfaqur si njė fuqi e fortė pėr rregullim dhe pėrparime tė reja, me dritėn qė takoi Greqinė me Azinė dhe qė shpėrndau errėsirat, qė e kishin mbuluar Evropėn. Kjo ndodhi, pikėrisht atėherė, kur Krishterimi gjendej nė periudhėn mė tė errėt.[26]
Emanuel De Esh, dijetar ēifut me famė, nė artikullin e tij Islami, botuar nė tė pėrkohshmen angleze Kuarteli revue, pėr Kuranin shkruan:
Do tė flasim pėr librin e shenjtė, qė i shtyri arabėt tė pushtojnė qytete mė tė gjėra se Perandoria e Lekės sė Madh, e tė bėjnė njė mbretėri mė tė madhe se ajo e Romakėve, nė njė kohė gjashtė herė mė tė shkurtėr se ajo qė iu desh atyre.
Kurani ėshtė libėr, me tė cilin muslimanėt kanė hyrė nė Evropė si sundimtarė dhe gjykues. Fenikasit, hynė nė Evropė si tregtarė, ēifutėt si skllevėr, duke kėrkuar vendstrehim, ndėrsa muslimanėt hynė si urdhėrues. Muslimanėt, me ndihmėn e Kuranit, ia mbajtėn Evropės ndezur pishtarin e diturisė. Si orientit (lindjes) ashtu edhe oksidentit (perėndimit), ia mėsuan filozofinė, astronominė, mjekėsinė, poezinė dhe i dhanė shpirt trurit dhe diturisė sė vdekur tė grekėve. Kur bota ishte katandisur nė errėsirėn e injorancės, kėta njerėz, e pėrhapen dritėn anembanė botės, duke vėnė kėshtu themelet e diturive tė reja.[27]
Manuel King, nė kishėn Teuta V. Nard tė Presbitarėvet, mė 1915, nė ligjėratėn e tij,
thotė:
Libri qiellor i Islamit ėshtė Kurani. Ky libėr ėshtė grumbullim i pėrgjithshėm i inspirimeve, qė iu bėnė Muhammedit a.s. nė kohėn e pejgamberisė sė tij. Kurani, pėrveē bazave tė besimit musliman, pėrmbledh shumė thėnie morale dhe rregulla pėr jetėn e pėrditshme. Me barazinė mes njerėzve, muslimanėt qėndrojnė lart nė krahasim me jomuslimanėt. Kjo fe, tė gjithė njerėzit i konsideron tė njėjtė. Morali i lartė islam, meriton ēdo lėvdatė dhe admirim. Urdhrat e librit tė Zotit, janė perlat e ndėrtimit tė godinės sė moralit. Shumė herė, pretendohet se Kuranin e ka sajuar Muhammedi a.s., madje sipas kėsaj pikėpamje, ai e ka shkruar duke marrė nga Ingjili dhe Tevrati. Por bindja ime ėshtė kryekėput nė kundėrshtim me kėtė pretendim. Nė qoftėse nė botėn e frymėzimit- ilhamit ėshtė ajo, sė cilės i thonė inspirim dhe se inspirimi ka njė trup, formėsim tė plotėsuar, nuk ka dyshim se Kurani ėshtė njė libėr i zbritur. Tė krishterėt, thonė se, Muhammedi a.s., nuk ėshtė pejgamber i vėrtetė dhe se Kurani ėshtė vepėr e tij. Po tė kishte qenė real ky pretendim dhe tė ishte e vėrtetė ajo qė thuhet, si ėshtė e mundshme qė Muhammedi tė fliste ajete tė tilla, tė cilat e kritikojnė edhe atė, dhe ti linte ato tė gjendeshin nė veprėn e tij.[28]
Dr. Moris, orientalist i njohur, nė gazetėn La Parole Franēaise-Romaine, duke iu pėrgjigjur kritikave tė pėrkthyesit tė Kuranit, Salmen Ronahut, veē tė tjerash, thotė:
Kurani ėshtė mė i bukuri i librave qiellorė, qė i ėshtė dhuruar njeriut. Kurani pėrmban adhurim dhe falėnderim pėr Krijuesin e tokės dhe tė qiellit. Ēdo fjalė e Kuranit shpreh madhėrim ndaj Atij, qė ka krijuar ēdo gjė. Pėrveē kėsaj, ky libėr ėshtė njė enciklopedi e ndritshme e ligjeve fetare.
Bukuritė e Kuranit qė shndrisin, shtohen dhe shumėzohen ēdo ditė, misteret qė sa kalon koha, aq mė tepėr kuptohen dhe nuk kanė tė mbaruar, bėnė qė kėta muslimanė qė janė mjeshtėr nė prozė dhe poezi, tė jenė tė detyruar tė gjunjėzohen para stilit mė tė lartė e tė pastėr tė tij. Muslimanėt, Kuranin, e gjejnė si njė thesar tė pashterur, qė do tė ekzistojė deri nė ditėn e Ringjalljes dhe, me plotė tė drejtė, krenohen me tė. Brezi i ri i sotėm dhe tė diplomuarit e shkollave bashkėkohore, nuk mund ta durojnė qėndrimin fyes ndaj Islamit dhe Kuranit. Kurani, me dy cilėsi, e ka fituar dhe e meriton respektin. E para, ėshtė se Kurani qė kemi sot nė dorė, ėshtė i njėjtė (identik) me Kuranin, qė i ėshtė shpallur Muhammedit a.s. Ndėrkaq, para Dhiatės sė Vjetėr dhe Dhiatės sė Re qėndrojnė shumė dyshime. E dyta, ėshtė se muslimanėt e gjetėn Kuranin si gurrėn mė tė pastėr, nga ku i formuluan dispozitat fetare dhe nėpėrmjet tij, ata ruajtėn gjuhėn arabe.[29]
Near East, qė botohet nė Londėr, mė 1992 shkruante kėto fjalė:
I ēfarėdo forme qė tė jetė mendimi ynė pėr Muhammedin a.s., jemi tė detyruar tė pranojmė se: Kurani, nė pikėpamje tė radhitjes dhe tė zbritjes, ėshtė njė vepėr e mrekullueshme, e cila tė habit. Gjuha e Kuranit dhe mendimet e tij janė tė ndryshme nga gjuha e mendimit tonė, por tė mohosh vlerėn e pakufishme tė tij, madhėshtinė e lartėsisė, dhe nė shumė pikėpamje bukurinė e tij, duhet tė jesh i pamend dhe i paarsyeshėm.[30]
F. F. Arbuthnot, nė The construkcion of the Bible and the Coran, Londėr 1888, f. 5, shkruan:
Kurani, pėr nga aspekti letrar, konsiderohet kryevepėr e gjuhės mė tė pastėr arabe. Ėshtė vėrtetuar se, nė disa raste, gjuhėtarėt i kanė formuluar rregullat e gjuhės pėr t`i pėrputhur dhe pėrshtatur me shprehjet dhe frazat e pėrdorura nė Kuran. Edhe pėrkundėr pėrpjekjeve, qė tė shkruhet njė vepėr e ngjashme me tė pėr nga elokuenca, nuk u arrit ndonjė sukses.
Kodifikimi i plotė i tekstit kuranor ėshtė bėrė brenda njėzet viteve, pas vdekjes sė Muhammedit a.s., mė 632, dhe ka mbetur pa asnjė ndryshim deri nė ditėt tona. Mjerisht, njė gjė e tillė, nuk mund tė thuhet pėr Dhiatėn e Vjetėr dhe Dhiatėn e Re.[31]
Filip Hiti, me origjinė libaneze, ka doktoruar nė Universitetin Kolumbia. Ka ligjėruar nė Universitetin amerikan nė Bejrut dhe Pernston. Ėshtė zgjedhur anėtar i shumė shoqatave dhe akademive shkencore.
Stili i Kuranit ndryshon, ai ėshtė krejt ndryshe nga stilet e tjera. Madje, ai as qė mund tė krahasohet me ndonjė stil tjetėr. Ai ėshtė i paimitueshėm, nė esencė kjo ėshtė mrekullia e Kuranit Nga tė gjitha mrekullitė, Kurani ėshtė mrekullia mė e madhe.
Mrekullia e Kuranit smund tė mbetej pa lėnė ndikim tė qartė, nė letėrsinė arabe. Ndėrkaq, nėse ne shikojmė kopjen e Tevratit ose Unxhillit, e cila na ėshtė pėrcjellė nė kohėn e mbretit Xhejms, do tė shohim se ndikimi i tyre nė gjuhėn angleze ishte shumė i dobėt, duke krahasuar kėtė me ndikimin qė ka bėrė Kurani nė gjuhėn arabe. Kurani, ėshtė ai, i cili e ruajti dhe e mbrojti gjuhėn arabe qė tė mos ndahej (zhdukej) nė dialekte.[32]
Johan William Draper, nė A History of the Intellectual Development of Europa, Londėr 1875, f. 343-344, shkruan:
Kurani pėrmban ligje tė pėrsosura dhe moral tė jashtėzakonshėm. Pėrmbajtja e tij ėshtė e tillė, sa qė nuk mund tė shfletojmė asnjė faqe tė tij e tė mos gjejmė parime, tė cilave duhet tu pėrmbahen, pa dallim, tė gjithė njerėzit. Kjo pėrmbajtje ofron ligje, parime dhe rregulla gjithėpėrfshirėse qė i pėrgjigjen nevojave tė njeriut, nė ēdo situatė jetėsore.[33]
Thomas Patrick Huges, nė librin Burimet e Kuranit, shkruan:
Nuk kemi asnjė provė se Muhammedi pati mundėsi ti njihte shkrimet e shenjta (dhe ti bėnte plagjiat ato, duke shkruar Kuranin, A.S.) Duhet gjithashtu ta kemi parasysh se nuk kemi asnjė gjurmė pėr ekzistencėn e teksteve arabisht tė Dhiatės sė Vjetėr e tė Re, para ardhjes sė Muhammedit. Versioni mė i hershėm arabisht i Dhiatės sė Vjetėr qė kemi ėshtė ai i R. Sadiaas Gaon, viti 900 e.s., ndėrsa versioni mė i vjetėr arabisht i Dhiatės sė Re ėshtė ai i botuar nga Erfenivsi, mė 1616.[34]
Dr. Laura Vecia Vaglieri, nė Apologie de Islamism f. 57-59, thotė:
Shikuar nė tėrėsi, nė Kuran, gjejmė pėrmbledhjen e urtive dhe filozofive, tė cilat mund tė pranohen prej njerėzve mė inteligjentė, mendimtarėve mė tė mėdhenj dhe politikanėve mė tė menēur.
Njė argument tjetėr, pėr origjinėn Hyjnore tė Kuranit, ėshtė fakti se ai ka mbetur i pandryshuar, qė nga shpallja e tij deri nė ditėt tona
I lexuar dhe sėrish i rilexuar nė tėrė botėn islame, ky libėr nuk sjell mėrzi tek besimtarėt, pėrkundrazi, mund tė thuhet se gjatė rileximit, dashuria ndaj tij shtohet dita ditės. Ai kalit ndjenja tė thella devotshmėrie dhe respekti, tek njerėzit qė e lexojnė
Nisur nga kjo, shkaqet e pėrhapjes sė rrufeshme tė Islamit, nuk duhen kėrkuar nė mjetet e dhunės dhe forcės dhe as tek misionarėt e neveritshėm, por nė faktin se, ky libėr u ėshtė prezantuar tė mundurve nga ana e muslimanėvė nė mėnyrė tė lirė, duke u dhėnė atyre mundėsi qė tė mund tė pranojnė ose ta refuzojnė, se vėrtet ėshtė libėr i Zotit.[35]
Nė Kuran hasim xhevahire, begati tė madhe tė diturisė qė tejkalojnė dituritė e gjenive mė briliantė, filozofėve mė tė shquar dhe politikanėve mė tė fuqishėm. Si mundet ai libėr tė jetė prodhim i mendjes sė njė njeriu dhe pėr mė tepėr i njė njeriu, jeta e tė cilit ka kaluar nė qarqe tregtare, jo gjithaq religjioze, njeriut larg nga shkolla dhe arsimi? Ai, vazhdimisht, ka insistuar se ėshtė njeri i zakonshėm, si tė tjerėt. Pėr shkak tė kėsaj, njeriu nuk do tė ishte i aftė qė, pa ndihmėn e Lavdiplotit, tė realizojė vepra mbinatyrore, ashtu sikurse ėshtė Kurani. Askush tjetėr, pos Zotit tė Gjithėpushtetshėm, dituria e tė Cilit pėrfshin gjithēka qė ėshtė nė tokė dhe nė qiell, nuk mund tė jetė autor i Kuranit.[36]
James A. MichenerKurani, padyshim, ėshtė libri mė i lexueshėm nė botė. Ėshtė libri qė mėsohet mė sė shumti pėrmendėsh dhe mund tė jetė libri me ndikim mė tė madh, nė jetėn e pėrditshme tė atyre qė e besojnė.
Edhe pse nuk ėshtė voluminoz si Dhiata e Re, Kurani ėshtė i shkruar me njė stil tė pėrkryer, por nuk ėshtė as prozė as poezi e rėndomtė, dhe ka muzikalitet fascionues qė dėgjuesit i shpie deri nė ekstazė.[37]
R. Bosworth Smith, misionar i krishterė, nė veprėn e vet Muhammedi dhe Muhammedanizmi ėshtė i detyruar tė dėshmojė pėr Kuranin:
Libėr, qė ėshtė poezi, ligj, lutje dhe shkrim i shenjtė - tė gjitha sė bashku. Ai gėzon respekt tė thellė, deri nė ditėn e sotme, nga njė e gjashta e njerėzimit, si mrekulli e stilit tė pastėr, tė urtėsisė dhe saktėsisė. Kjo ėshtė e vetmja mrekulli qė e ka pėrhapur Muhammedi a.s. Ai Kėtė e quajti mrekulli tė amshueshme, dhe me tė vėrtetė ėshtė mrekulli.[38]
Sir Thomas W. Arnold, i cili ka jetuar nga viti 1864, deri nė vitin 1930, ėshtė njė nga orientalistėt mė tė mėdhenj anglezė. Ka shkruar disa libra pėr Islamin. Ka studiuar nė Kembrixh.
Ne gjejmė, madje, edhe nga tė krishterėt, si p.sh. Alvari spanjoll, i cili, edhe pse ėshtė i njohur pėr fanatizmin e tij kundėr Islamit, pranon se Kurani ka stil elokuent dhe tė bukur. Tė krishterėve, nuk u mbetet tjetėr, veēse ta lexojnė Kuranin dhe tė mrekullohen prej tij. [39]
Arthur J. Arberry, pėrkthyes i Kuranit nė gj. angleze, thotė:
Sa herė qė dėgjoj leximin e Kuranit mė duket sikur dėgjoj muzikė, melodia e sė cilės pėrcillet me tė rrahura tė pėrhershme tė lodrave, dhe kjo (mė krijon emocione tė fuqishme) sikur mė pėlcet zemra ime.[40]
Tani mė, ėshtė e pranishme pėrpjekja pėr tė pėrmirėsuar gjithnjė e mė shumė, veprimet e paraardhėsve tė mi dhe pėr tė bėrė diēka, qė mund tė pranohet si jehonė, sado e zbehtė. Nė retorikėn e mrekullueshme tė Kuranit nė gjuhėn arabe, jam pėrpjekur ti studioj ritmet e ndryshme tė ndėrlikuara dhe madhėshtore, tė cilat pėrveē porosisė sė vet, pėrmbajnė edhe kėrkesėn e pakontestueshme, qė Kurani tė radhitet nė mesin e kryeveprave mė tė mėdha letrare tė njerėzimit Kjo veēori, mjaft karakteristike ajo simfoni unike, siē e ka pėrshkruar besimin, nė librin e tij tė shenjtė M. M. Pitkal, tingujt e sė cilės, i kanė shtyrė njerėzit deri nė lotderdhje dhe ekstazė ka qenė gati totalisht e pranuar nga pėrkthyesit e mėparshėm. Prandaj, nuk ėshtė ēudi, qė ajo qė ėshtė pėrkthyer, tingėllon nė mėnyrė anemike dhe tė zbehtė, kundrejt madhėshtisė sė origjinalit (nė gjuhėn arabe).[41]
Dr. Maurice Bucaille, (Moris Bukai), doktor dhe shkencėtar, anėtar i akademisė sė shkencave tė Francės, i cili para disa vitesh pranoi Islamin, nė librin e tij La Bible, Le Coran Et La Science, qė bėri jehonė tė madhe nė qarqet shkencore, sidomos ato kishtare, thotė:
Nėse njė njeri ėshtė autor i Kuranit, atėherė: Si ka mundur qė nė shekullin e VII-tė tė e.s. tė shkruajė atė, qė sot ėshtė vėrtetuar se ėshtė nė pėrputhje me njohuritė bashkėkohore shkencore? Nuk ka asnjė dyshim: teksti kuranor, qė e kemi sot, ėshtė vėrtet i njėjti tekst sikurse ai, i kohės kur ai u shpall. Ēfarė shpjegim njerėzor mund tė jepet pėr kėtė konstatim? Pėr mendimin tim, nuk ekziston kurrfarė shpjegimi, sepse nuk kam pse tė besoj se, nė kohėn kur nė Francė sundonte mbreti Dagobert, njė banor i Gadishullit arabik, nė sajė tė kulturės sė vet shkencore, ka mundur tė ishte para nesh me dhjetėra shekujsh
Ėshtė e papranueshme hipoteza se Muhammedi a.s. ėshtė autor i Kuranit. Si ka mundur njė njeri, tė sjellė fakte tė tilla, tė cilat nė atė kohė nuk ka mundur ti elaborojė asnjė qenie njerėzore, dhe tė bėhet, nga pikėpamja e vlerės letrare, autori i parė i letėrsisė sė pėrgjithshme arabe?.[42]
Hartwig Hirschfeld, i cili njihet pėr sulmet e tij ndaj Islamit, nė New re earche into the Composion and Exxege of the Quran, Londėr, 1902, f. 9, thotė:
Nuk duhet tė ēuditemi kur konstatojmė se Kurani ka qenė pikėnisje e shumė shkencave. Ēdo ēėshtje nė lidhje me qiellin, tokėn, jetėn e njeriut, tregtinė ose veprimtari tė tjera, kanė qenė tė shqyrtuara nė Kuran, gjė qė nxitėn krijimin e monografive tė shumta, qė jepnin shpjegime tė librit tė shenjtė.
Duhet ti jemi mirėnjohės Kuranit, pėr ato shkoqitje tė gjerėsishme, sepse prej tij, nė mėnyrė indirekte, rrjedh zhvillimi i shkėlqyer i gjithė lėmive shkencore nė botėn islame. Ndikimi i tij, nuk ėshtė kufizuar vetėm tek dijetarėt muslimanė, por njėsoj, ka nxitur edhe ēifutėt qė ti shqyrtojnė problemet metafizike dhe religjioze, sipas metodave arabe. Edhe skolastika krishtere, ka qenė e pasuruar me teozofinė arabe.
Aktiviteti shpirtėror, qė kishte filluar brenda trevės islame, nuk ėshtė kufizuar vetėm nė dituritė teologjike. Njohja e veprave tė filozofisė, matematikės, astronomisė dhe medicinės greke, mundėsoi vazhdimin e kėtyre studimeve. Nė pėrshkrimet e shpalljes sė tij, Muhammedi a.s. ka pėrsėritur ftesėn qė tė tėrhiqet vėmendja nė lėvizjen e trupave qiellorė, si shembull i mrekullive tė Zotit, qė janė pėr ti shėrbyer njerėzve, e jo tė bėhen objekt adhurimi.
Me sa sukses, popujt muslimanė tė tė gjitha racave, i kanė bėrė studimet nė fushėn e astronomisė, kėtė mė sė miri, e dėshmon fakti se ata me shekuj ishin bartėsit kryesorė tė shkencave astronomike. Madje edhe sot pėrdoren shumė emra arab pėr yjet, si dhe emėrime teknike arabe.
Gjithashtu, Kurani ka nxitur zhvillimin e shkencave medicinale dhe ka rekomanduar soditjen dhe studimin e natyrės, nė tėrėsi.[43]
Paul Casanova
Sa herė qė kėrkonin nga Muhammedi a.s. tė vėrtetojė autenticitetin e misionit tė tij me ndonjė mrekulli, ai theksonte Kuranin dhe domethėnien e tij tė pakrahasueshme, si argument pėr burimin e tij hyjnor. Vėrtet, madje edhe pėr ata, qė nuk janė muslimanė, nuk ka asgjė mė mahnitėse sa gjuha e Kuranit, e cila me kumbimin dhe muzikalitetin e saj tė pushton. Nėpėrmjet dėgjimit tė thjeshtė, ėshtė ngazėlluar dhe entuziazmuar ai popull, i dashuruar nė oratori. Shumėllojshmėria e rrokjeve tė pėrsosura dhe rima e shkėlqyer, patėn rėndėsi tė veēantė nė pėrfitimin e armiqve mė tė tėrbuar dhe skeptikėve mė tė flaktė.[44]
Dr. Jarton, nė librin Si shkon bota , shkruan:
Mė i madhi qėllim i shenjtė i Kuranit, ėshtė thirrja qė u bėn tė krishterėve, ēifutėve dhe atyre qė u luten idhujve, pėr tė pranuar njėsinė e Zotit. Kurani, qė ka zbritur nė gjuhėn kurejshite, i pėrmbledh dhe i pėrmban tė gjitha virtytet e mira. Nė metodėn e rrėfimit, ai ėshtė tėrheqės dhe ka njė gjuhė tė rrjedhshme. Kur Kurani flet pėr atributet Hyjnore, arrin kulmin.[45]
Rev J. N. Rodwel
Ėshtė e nevojshme tė theksohet se Kurani meriton mirėnjohjen mė tė thellė, pėr kuptimin e tij tė natyrės Hyjnore, pėr nga aspekti i cilėsisė sė fuqisė, diturisė, njėsisė dhe qartėsisė sė pėrgjithshme qė e karakterizon atė. Predikimi i tij pėr besimin nė njė Zot, qė ėshtė Krijuesi i tokės dhe i qiellit, ėshtė i thellė dhe i zjarrtė. Gjithashtu, Kurani pėrfshin edhe shumė parime morale dhe fisnike, urti tė thellė dhe themele, mbi tė cilat mund tė ngrihen kombe dhe mbretėri ngadhėnjimtare. [46]
Rev. G. Margoliouth, i cili ėshtė i njohur pėr sulmet e tij ndaj Islamit, nė hyrjen qė i bėri biografisė sė J. N. Rodwelit, thotė:
Studiuesit janė unik nė atė se, Kurani zė vend tė dalluar nė mesin e librave tė mėdhenj tė botės. Edhe pse ėshtė mė i riu nė mesin e librave qiellorė, qė ndėrtuan historinė, ai ua kaloi tė gjithė atyre, me ndikimin e mrekullueshėm qė ka bėrė tek masat e gjėra.
Kurani formoi njė etapė tė re nė mendimin njerėzor dhe forcoi bazat e njė shkolle etike tė dalluar.[47]
Harry Gaylord Dorman, nė Towards Understing Islam, New York, 1948, f. 3, thotė:
Kurani ėshtė shpallje e shkruar e Zotit, i ėshtė shpallur Muhammedit a.s., nėpėrmjet kryeengjėllit Xhibril. Ėshtė i pėrkryer nė ēdo germė tė tij. Ai ėshtė mrekulli e pashtershme, qė dėshmon njėmendėsinė e vet dhe (misionit) tė Muhammedit a.s., pejgamberit tė Zotit. Nduarshmėria e mrekullisė sė Kuranit, pjesėrisht, gjendet nė stilin e tij tė pėrkryer dhe tė mrekullueshėm, sa qė as xhinnėt, as njerėzit, nuk mund tė formulojnė madje as njė kaptinė tė vetme, e cila do tė krahasohej me kaptinėn mė tė shkurtėr tė tij, dhe pjesėrisht, nė tekstin e tij qė pėrmban mėsime, njohuri pėr tė ardhmen dhe lajmėrime ēuditėrisht tė sakta. Prandaj, nuk mund tė merret me mend, qė Muhammedi analfabet, ta ketė sajuar vetvetiu (nga mendja e tij).[48]
Sir William Muir
Me siguri, nė botė nuk ka asnjė libėr, i cili ekziston dymbėdhjetė (tani katėrmbėdhjetė) shekuj me pastėrti tė tillė tė tekstit.[49]
Aleks Luvaron, filozof i shquar francez, nė njė ligjėratė tė tij thotė:
Kurani, qė i ėshtė inspiruar Muhammedit a.s., pėr udhėzimin e drejtė tė njerėzimit, ėshtė njė vepėr e shkėlqyer, e mbushur me dije e filozofi tė lartė. Nuk ka dyshim se Muhammedi a.s. ėshtė pejgamber i vėrtetė, i dėrguar nga Zoti.
Ndėrkaq, nė librin e tij Jeta e Muhammedit, thotė:
Me tė vėrtetė, Muhammedi a.s. nuk dinte tė shkruante, as tė lexonte, por, edhe pėrkundėr kėsaj, ai i la botės njė elokuencė e rrallė, njė pėrmbledhje normash morale, njė libėr tė shenjtė Nuk ka nga shpikjet e reja tė shkencės, ēėshtje tė zgjidhura me anė tė dijes e tė diturisė, ose ndonjė prej problemeve qė njerėzit mundohen pėr ti zbėrthyer, e tė jenė nė kundėrshtim me parimet islame. Pėrkundėr pėrpjekjeve (tė kota), qė bėjnė tė krishterėt pėr tė afruar Krishterizimin me ligjin e natyrės, ndėrmjet Kuranit, urdhrave tė tij, dhe ligjeve natyrore gjendet njė harmoni e plotė.[50]
Doktor ShmilNė Kuran ka parime shoqėrore dhe njerėzore, qė mund tė vihen nė zbatim, dhe tė veprohet sipas tyre, nė ēdo vend e kohė. Kėto parime, kanė tė bėjnė edhe me femrat, tė cilat Kurani i ka urdhėruar qė tė qėndrojnė larg tė keqes, ligėsisė dhe asaj qė e vė nė dyshim dinjitetin e tyre. Ai ka lejuar poligaminė, por e ka ndaluar, atėherė, kur burri sėshtė nė gjendje tė jetė i drejtė me gratė
Kurani i ka lėnė tė hapura portat pėr tė punuar pėr dy botėrat, pėr pėrsosjen e shpirtit dhe tė trupit, nė tė njėjtėn kohė. Ndėrkaq, fetė e tjera e kanė mbyllur kėtė portė, duke i mėsuar njerėzimit se ai ska vend nė kėtė botė kalimtare e tė mjerueshme.[51]
Shahib Mustekim Bledar, gazetar gjerman, ka shkruar njė numėr librash, nė mes tė tjerash edhe Satanic voices ancient and Modern, ku u pėrgjigjet atyre, qė e mbėshtesin Selman Ruzhdiun, kinse, nė emėr tė lirisė sė fjalės.
Kurani, ndryshe nga shkrimet e tjera tė shenjta, ka stilin e tij tė veēantė tė gjuhės, thjeshtėsinė, kuptimin e lehtė, i cili kuptohet nga ata qė duan tė kuptojnė, qofshin intelektualė ose tė rėndomtė.
Fjalėt kuranore pėrmbajnė alegori, mundėsojnė lidhje tė ngushtė dhe bartin nė vete tė vėrtetėn, e cila ka tė bėjė me ēdo sferė tė jetės sonė.
Nė fakt, gjuha e Kuranit, jo vetėm qė ėshtė ruajtur me origjinalitetin e saj, por ėshtė e gjallė ashtu sikurse ishte nė kohėn e shpalljes. Ajo i ofron lexuesit aq sa mund tė kuptojė dhe i pėrgjigjet nevojave tė tij, duke e udhėzuar nė ēdo veprim. Ky libėr ėshtė relevatė dhe kushdo qė e hap sinqerisht, pėr tė zbuluar tė vėrtetėn, e ka tė vėshtirė tė ndahet prej tij.[52]
Profesor Arthur Elejson, dekan i fakultetit elektronik nė Universitetin e Londrės. Ėshtė marrė me psikologji, shumė vjet ka qenė drejtor i shoqatės pėr hulumtime shpirtėrore dhe psikologjike, nė Angli. Ėshtė interesuar pėr Budizmin, Hinduizmin etj, por kur e njohu Islamin, e pėrqafoi atė.
Tė gjitha tė vėrtetat shkencore qė janė cekur nė Kuranin famėlartė qysh para 14 shekujsh e tė cilat po i zbulon shkenca bashkėkohore, mė kanė bindur se ato nuk janė rezultat i mendjes njerėzore, por dėshmi e pejgamberisė sė Muhammedit a.s.
Bota materialiste perėndimore ka rėnė nė krizė tė thellė dhe e vetmja rrugėdalje e saj, sikurse edhe ka filluar ta kuptojė, ėshtė tė kthyerit kah feja. Prandaj, kemi obligim tė madh qė botės, e cila ka humbur rrugėn, ti ofrojmė tė Vėrtetėn. Islami, i cili nuk injoron shpirtin (idenė) dhe as materien, gjegjėsisht nuk tregohet mospėrfillės ndaj kėsaj dhe asaj bote, dhe i cili nuk bie ndesh me shkencėn dhe logjikėn, por ėshtė sintezė e tėrė kėtyre, ofron zgjidhje tė mrekullueshme pėr njė jetė tė lumtur pėr mbarė njerėzimin.

Interesant- Webmaster
- Lokacioni: Pejė
Postime: 4197
Kyējet nė forum: 7170
Regjistruar mė: 02/03/2008
Profesioni: Jurispodenca
Re: Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Ēka thonė tė tjerėt pėr Islamin, Kur'anin e shejtė dhe Muhammedin (sal-lall-llahu alejhi ue sel-lem)
NĖ KOHĖN KUR SHUMĖ RELIGJIONE PO ZVOGĖLOHEN NĖ NUMĖR, ISLAMI NĖ ANĖN TJETĖR PO RRITET. ISLAMI ĖSHTĖ FEJA E CILA RRITET MĖ SĖ SHPEJTI NĖ BOTĖ. KY FENOMEN TREGON SE ISLAMI ĖSHTĖ ME TĖ VĖRTETĖ RELIGJION PREJ ZOTIT. ĖSHTĖ E PAKUPTIMTĖ TĖ MENDOHET SE AQ SHUMĖ NJERĖZ KANĖ PRANUAR ISLAMIN PA KONSIDERIM TĖ KUJDESĖSHĖM DHE MENDIM TĖ THELLĖ PARA KONKLUDIMIT TĖ TYRE SE ISLAMI ĖSHTĖ E VĖRTETA.
Ky (Kur'ani) nuk ėshtė tjetėr vetėm se pėrkujtues-kėshillė pėr (tė gjitha) botėrat. E ju gjithėsesi do ta kuptoni pas pak kohe vėrtetėsinė (e plotė) e tij. (38:87-88)
"Islami ėshtė religjioni i cili mė sė shpejti rritet nė Amerikė, udhėheqje dhe shtyllė e stabilitetit pėr shumė nga njerėzit tanė..." Hillary Rodham Clinton, LOS ANGELES TIMES, 31 Maj, 1996, f.3
Tani mė me mė tepėr se njė miliardė njerėz, Islami ėshtė religjioni qė rritet mė sė shpejti nė botė. ABCNEWS, Abcnews.com
"Islami ėshtė religjioni qė rritet mė sė shpejti nė vend." NEWSDAY, 7 Mars, 1989, f.4
"Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti zgjėrohet nė Shtetet e Bashkuara...." NEW YORK TIMES, 21 Shkurt, 1989, f.1
Muslimanėt janė grupi qė mė sė shpejti rritet nė botė..."USA TODAY, nga The Population Reference bureau, 17 Shkurt, 1989, f.4A
"Muhammedi ėshtė mė i sukseshmi prej tė gjithė profetėve dhe personaliteteve religjioze." Encyclopaedia Britannica
"Tani ka mė tepėr Muslimanė nė Amerikėn Veriore sesa Hebrenj." Dan Rathers, CBS NEWS
"Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti rritet nė Amerikėn Veriore." TIMES MAGAZINE
"Islami vazhdon tė rritet nė Amerikė, dhe askush nuk mund tė dyshon nė kėtė!" CNN, 15 Dhjetor, 1995
"Religjioni i Islamit rritet mė shpejtė sesa cilado prej religjioneve tjera nė botė." MIKE WALLACE, emisioni 60 MINUTES.
"Pesė deri nė gjashtė milion, Muslimanėt nė Amerikė tani tejkalojnė Presbiterianėt, Episkopalianėt, dhe Mormonėt, dhe janė mė tepėr se Kuejkerėt, Unitarianėt, Adventistėt e Ditės sė Shtatė, Mennonitėt, Dėshmitarėt e Jehovės, dhe Krishterėt Shkencėtar, sėbashku tė kombinuar. Shumė demografė thonė se Islami ka tejkaluar Judeizmin si religjioni i dytė mė i praktikuar nė Amerikė; ndėrsa tjerėt thonė se ėshtė nė tejkalim e sipėr." JOHAN BLANK, USNEWS (20/7/98)
"Nė fakt, ekspertėt e religjioneve thonė se Islami ėshtė religjioni i dytė me madhėsi nė Shtetet e Bashkuara... Islami ka 5 deri nė 6 milion besimtarė, ipėrcjellur nga Judeizmi, me pėrafėrsisht 4,5 milion... Dhe besohet se Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti rritet nė vend, me gjysmėn e ekspansionit tė tij qė vijnė prej emigruesve tė rinj dhe gjysma tjetėr prej konvertimeve." Nga ELSA C. ARNETT, Knight-Ridder News Service
Profesori Keith Moore, njėri nga shkencėtarėt mė prominent tė botės nė lėminė e anatomisė dhe embriologjisė. Universiteti i Torontos, Kanada. Mė ka paraqitur njė kėnaqėsi tė madhe sqarimi nga Kur'ani pėr zhvillimin e njeriut. E kam tė qartė se kėto shpallje duhet tė kenė arrdhur te Muhammedi nga All-llahu, ose All-llahu, pasi qė pothuajse e tėrė kjo dituri nuk ka qenė e zbuluar deri shumė shekuj mė vonė. Kjo mė vėrteton se Muhammedi duhet tė ketė qenė i dėrguar i All-llahut.
"Por Islami ka shėrbim tė mėtutjeshėm pėr t'i ja dhėnė kauzės sė njerėzimit dhe asaj humane. Ai qėndron pas tė gjithave mė afėr Lindjes sė vėrtetė sesa Europa, dhe posedon njė traditė mashėshtore tė mirėkuptimit dhe bashkėpunimit ndėr-racor. Asnjė shoqėri tjetėr nuk ka shėnime tė tilla tė suksesit nė bashkimin e njejtė tė statusit, mundėsive, dhe pėrpjekjeve tė aq shumė racave tė ndryshme tė njerėzimit... Islami ende ka fuqinė tė vendos paqė nė mes elementeve dukshėm tė pa pajtueshme, atyre racore dhe tradicionale. Nė qoftė se ndonjėherė opozita e shoqėrive tė mėdha tė Lindjes dhe Perėndimit zėvendėsohen me bashkėpunim, ndėrmjetėsimi i Islamit ėshtė kusht i pashmangėshėm. Nė duart e tij gjendet zgjidhja e problemit me tė cilin Europa ballafaqohet nė marrėdhėnien e saj me Lindjen. Nė qoftė se bashkohen, shpersa pėr njė pėrfundim paqėsor nuk mund tė matet. Por nėse Europa, me refuzimin e bashkėpunimit me Islamin, e hedh atė nė duart e rivalėve tė tij, ēėshtja mund vetėm tė jetė shkatėruese pėr tė dy palėt." - H.A.R. Gibb, WHITHER ISLAM, Londėr, 1932, f. 379.
"Ai (Islami) e zėvendėsoi murgėrinė me burrėrinė. I jep shpresė rrobit, vėllezėri burrėrisė, dhe njohje tė fakteve fundamentale tė natyrės sė njeriut." - Canon Taylor, Letėr e lexuar para Kongresit Kishtar nė Walverhamton, 7 Tetor , 1887; Cituar nga Arnoud nė THE PREACHING OF ISLAM, ff. 71-72.
Themelues i njėzet perandorive tokėsore dhe njė perandorie shpirtėtore, ai ėshtė Muhammedi. Sipas tė gjithat standardeve me tė cilat mund tė matet madhėshtia njerėzore, ne mund edhe tė pyesim, a ka ndonjė njeri mė tė madh se ai?" Lamartine, Historie de la Turquie, Paris 1854, Vol. 11 ff. 276-277
"Po ta kishte zaptuar diktaturėn e botės moderne njė njeri si Muhammedi, ai do tė kishte korrur sukses nė zgjedhjen e problemeve qė do ti sjellnin asaj paqėn dhe lumturinė pėr tė cilėn ka shumė nevojė." George Bernard Shaw
"Si pėr shembull, a mund ndonjė apel tjetėr tė qėndron kundruall atij tė Muslimanit i cili, kur i afrohet paganit, pa marrur parasysh se sa obskur dhe i degraduar qė tė jetė, i thotė 'Pėrqafoje fenė, dhe ti nė atė ēast je i barabartė dhe vėlla i imi.' Islami nuk njeh vija tė ndarjes." (S. S. Leeder,VEILED MYSTERIES OF EGYPT)
Profesor William W. Hay ėshtė njėri prej shkencėtarėve mė tė njohur tė marinės dhe detėrave nė Shtetet e Bashkuara, fotografisė satelitore dhe teknikave emocio-senzore. Profesor Hay u pėrgjigj: E gjej shumė interesante se ky lloj i informatave gjenden nė shkimet e vjetra tė Kur'anit tė Shejntė, dhe nuk kam mundėsi ta di se prej nga kanė arrdhur, por mendoj se ėshtė tejet interesante se ato gjinden aty dhe se kjo punė vazhdon pėr ta zbuluar kuptimin e disa pasuseve. Profesor Hay: Pra, unė do tė kisha menduar se ėshtė qenia hyjnore!
Profesor Yushudi Kusan: Drejtor i Observatoriumit tė Tokjos,
Unė mund tė them, unė jam tepėr i impresionuar me gjetjen e fakteve tė vėrteta astronomike nė Kur'an.
Profesor Alfred Kroner ėshtė njėri prej gjeologėve mė tė njohur.
"Duke menduar pėr shumė prej kėtyre pyetjeve dhe duke menduar se prej nga ka ardhur Muhammedi, ai ishte pas tė gjithave beduin. Unė mendoj se ėshtė pothuajse e pamundur pėr tė tė ketė ditur pėr gjėrat sikur ėshtė origjina e gjithėsisė, pasi qė shkencėtarėt kėtė e kanė zbuluar tek nė vitet e fundit me ndihmėn e metodave teknologjike tė komplikuara dhe tė avancuara. Por e vėrteta ėshtė se ai e ka ditur.
Dr. T.V.N. Persaud ėshtė Profesor i anatomisė dhe kryesues i departamentit tė Anatomisė, poashtu profesor i Pediatrisė dhe Shėndetit tė Fėmijėve, Universiteti i Manitobės, Winnipeg, Manitoba, Kanada. Ai ėshtė autor dhe redaktues i 25 librave, dhe ka publikuar mbi 181 shkrime shkencore. Nė 1991, ai pranoi shpėrblimin mė tė madh qė jepet nė fushėn e anatomisė nė Kanada.
"Duket se Muhammedi ka qenė njė njeri i thjeshtė. Ai nuk dinte as shkrim e as lexim. Nė fakt, ai ishte analfabet. Jemi duke folur prej para 1400 viteve. Ju keni para jush njėrin i cili ka qenė analfabet dhe ka dhėnė deklarata tė thella tė cilat ēuditėrisht janė tė sakta nė natyrėn shkencore tė tyre.
Unė personalisht nuk shoh se si kjo ka mundur tė jetė e rastit. Ka tepėr saktėsira dhe, si Dr. Moore, unė nuk kam kurrfarė vėshtėrėsi nė mendjen time sa i pėrket asaj se kjo ėshtė vetėm se njė inspirim hyjnor ose shpallje e cila e shpjeu atė nė kėto deklarata."
Joe Leigh Simpson, Profesor i Obstetrikės dhe Ginekologjisė nė North-Western University nė Chicago nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės. Profesor Simpson tha: Jo vetėm qė nuk ka kurrfarė konflikti nė mes gjenetikės dhe religjionit, por nė tė vėrtetė religjioni mund ta udhėheqė shkencėn duke ia shtuar tė shpallurėn (revelatėn) disa prirjeve tradicionale shkencore. Pasi qė nė Kur'an ekzistojnė fakte tė vėrtetuara nga shkenca, gjė e cila e pėrkrah diturinė nė Kur'an qė vjen nga Allahu.
Profesor Palmer shkencėtar nga Sh.B.A.
Na nevoitet njė hulumtim nė historinė e hershme tė traditave gojore tė Lindjes sė Afėrme qė ta vėrtetojmė se a janė transmetuar ndodhi tė tilla historike.
Nė qoftė se nuk ka shenime tė tilla, kjo e pėrforėcon besimin se All-llahu me anė tė Muhammedit ka transmetuar pjesė tė diturisė sė Tij tė cilėn ne pak kohė mė parė e kemi zbuluar pėr veten tonė. Ne shpresojmė se nė tė arrdhmen do tė vazhdojmė me dialogun me temėn e shkencės nė Kur'an nė kontekst tė gjeologjisė. Ju faleminderit shumė.
Profesor Tagata Tagasone, mė parė Kryesues i Departamentit tė Anatomisė dhe Embriologjisė nė Universitetin e Shiang Mai nė Tajlandė. Ai tani ėshtė Dekan i Kolexhit tė Medicinės nė kėtė Universitet. Prej studimeve tė mia dhe prej asaj qė kam mėsuar gjatė kėsaj konference, unė besoj se ēdo gjė qė ėshtė shenuar nė Kur'an nė 1400 vitet e kaluara duhet tė jetė e vėrteta, kjo mund tė vėrtetohet me metoda shkencore. Pasi qė Muhammedi nuk mund tė lexonte as tė shkruan, Muhammedi duhet tė jetė i dėrguar i cili e pėrcjelli diturinė e shpallur atij si ndriēim nga Ai i Cili ėshtė Krijuesi i Vetėm qė mund ta bėn kėtė. Krijuesi duhet tė jetė All-llahu, ose All-llahu. Pėr kėtė shkak, unė mendoj se tash ėshtė koha kur duhet tė them 'Laa ilaahe il-lallah', se nuk ka zot tjetėr pėr tu adhuruar pos All-llahut, 'Muhammed Resuul All-llah', Muhammedi ėshtė i dėrguari i Allahut...
Profesor Armstrong, shkencėtar i cili punon nė NASA. Jam i impresionuar se sa ēuditėshėm disa prej kėtyre shkimeve tė vjetra korrespodojnė me Astronominė moderne dhe atė bashkėkohore. Patjetėr duhet tė ketė diēka mbi ate tė cilėn ne e kuptojmė si eksperiencė tė rėndomtė nerėzore qė i spjegon shkrimet tė cilat i kemi parė.
Profesor Dorxha Rao, Ėshtė vėshtirė tė paramendosh se ky lloj diturie ka ekzistuar nė atė kohė, mbi 1400 vite nė tė kaluarėn. Noshta disa prej gjėrave kanė ideja tė thjeshta, por tė pėrshkruhen ato nė aq detaje tė shumta ėshtė shumė vėshtirė. Pra, kjo definitivisht nuk ėshtė njohuri e thjeshtė njerėzore.
"Zgjidhja ime qė Muhammedi tė udhėheqė listėn e njerėzve mė ndikues nė botė mund tė befason disa lexues dhe tė duket e dyshimtė pėr tjerė, por ai ishte njeriu i vetėm nė histori i cili ishte superior nė dy nivelet atė religjioz dhe sekular." - Michael H. Hart, THE 100: A RANKING OF THE MOST INFLUENTIAL PERSONS IN HISTORY, New York: Hart Publishing Company, Inc., 1978, f. 33.
Deklarata e kombit se ėshtė vend Krishterė po ballafaqohet me sfidėn e parė: numri i muslimanėve e ka mėsyer tė tejkalon atė tė Krishterėve Anglikan... Poashtu ka pasur njė numėr tė konsiderueshėm tė kovertimeve tė profileve tė larta prej Krishterizmit nė Islam. Kėto pėrfshijnė Mike Tyson, kampionin e mėparshėm botėror nė boks; Chris Eubank, kampioni Britanik nė boksim, i cili e ka ndėrruar emėrin e vet nė Hamdan; dhe Cat Stevens, pop muzicienti, i cili tani quhet Jusuf Islam.... Princ Charles provokoi kontroverzitet mė herėt kėtė vit kur e pėrsėriti deklaratėn e tij se kur ai do ta trashėgon fronin, ai nuk don tė jetė mbrojtės vetėm i fesė Krishtere.
Rajeev Syal dhe Christopher Morgan, Sunday Times (Londėr, U.K.)
"E kam studjuar atė - njeriun e mrekullueshėm - dhe nė mendimin tim larg prej asaj tė quhet anti-Krisht ai duhet tė quhet shpėtimtarė i njerėzimit." - George Bernard Shaw nė "The Genuine Islam"
"Muhammadi, njeriu i inspiruar i cili e themeloi Islamin, u lind nė vitin 570 nė njė fis Arab tė cilėt adhuronin idhuj. Bonjak prej nė lindje, ai gjithėmonė ishte i kujdesėshėm ndaj tė varfurve dhe nevojtarėve, tė vejave dhe bonjakėve, ndaj robit dhe tė shtypurit. Nė moshėn njėzetvjeēare, ai ishte biznismen i sukseshėm, dhe sė spejti u bė kryesues i karavaneve me deve pėr njė tė vejė tė pasur. Kur arriti noshėn njėzetepesė vjeēare punėdhėnėsja e tij, duke i njohur meritat e tij, i propozoi martesė. Edhepse ajo ishte pesėmbėdhjetė vjet mė e vjetėr, ai u martua pėr tė, dhe tėrė kohėn derisa jetoi i mbeti burrė i devotshėm.
"Sikur edhe ēdo i dėrguar para tij, Muhammedi e ndjeu veten tė pa pėrgatitur pėr tė shėrbyer si transmetues i fjalės sė Zotit, duke e ndjerė joadekuatėsinė e tij. Por engjulli i urrdhėroi 'Lexo'. Aq sa dimė ne Muhammedi nuk dinte shkrim dhe lexim, por ai filloi ti dikton ato fjalė tė inspiruara tė cilat sė shpejti do ta revolucionarizoj njė segmet tė madh tė botės: "Ka vetėm njė Zot".
"Nė tė gjitha gjėrat Muhammedi ishte thellėsisht praktik. Kur djali i tij i dashur Ibrahimi ndėrroi jetė, njė eklipsė ndodhi, dhe sė shpejti u shpėrndanė thashetheme pėr ngushėllime personale tė Zotit. Ku Muhammedi thuhet se ka thėnė, 'Eklipsa ėshtė fenomen natyror. Ėshtė budallallėk tė pėrvishen kėso gjėra vdekjes apo lindjes tė njė njeriu.
"Nė vdekjen e vetė Muhammedit kishte tentim qė tė hyjnizojnė atė, por njeriu qė do tė bėheshte pasardhėsi i tij administative e shuajti histerinė me njėrėn prej fjalimeve mė fisnike nė historinė religjioze: "Nėse nė mesin tuaj ka prej tyre tė cilėt adhuruan Muhammedin, le ta dinė se ai ka vdekur. Por nėse ėshtė Zoti ai tė cilin e adhuroni, dijeni se Ai jeton pėrgjithėmonė dhe nuk vdes." - James A. Michener, "Islam: The Misunderstood Religion," nė READER'S DIGEST (Botimi Amerikan), Maj 1955, ff. 68-70.
"Pėr pak mė tepėr se njė vjet ai ishte udhėheqėsi shpirtėror, nominal dhe sekular i Medinės, me duart e tij nė levė e cila do ta dridhlte tėrė botėn." - John Austin,"Muhammad the Prophet of Allah," nė T.P.'s dhe Cassel's Weekly pėr 24 Shtator 1927.
"Ēdo gjė kishte aq shumė kuptim. Kjo ėshtė bukuria e Kur'anit; ai kėrkon tė thelloheni nė mendime dhe tė rezononi. Kur e lexova Kur'anin mė tutje, ai fliste pėr lutjen, mirėsinė dhe lėmoshėn. Ende nuk isha Musliman, por ndjenja se pėrgjigjeja e vetme pėr mua ishte Kur'ani tė cilėn ma kishe dėrguar Zoti." Cat Stevens (Jusuf Islam), pop kėngėtar i mėparshėm Britanik.
"Katėr vjet pas vdekjes sė Justinianit, nė 569, nė Mekkė tė Arabisė u lind njeriu, i cili prej tė gjithė njerėzve ushtroi ndikimin mė tė madh mbi qenien njerėzore... Muhammedi..." - John William Draper, M.D., L.L.D., A History of the Intellectual Development of Europe, Londėr 1875, Vol.1,
ff.329-330
"Muhammedi ishte shpirt i mirėsisė, dhe ndikimi i tij u ndje dhe asnjėher nuk u harrua nga ata rreth tij." Diwan Chand Sharma, The Prophets of the East, Kalkuta 1935, f. l 22.
"Njerėzit si Pasteuri dhe Salk janė liderė nė kuptimin e parė. Njerėzit sikur Gandhi dhe Konfuēije nė njėrėn anė, dhe Leka i Madh, Ēezari dhe Hitleri nė anėn tjetėr, janė liderė nė kuptimin e dytė dhe ndoshta tė tretė. Isai (Jezusi) dhe Buda i takojnė vetėm kategorisė sė tretė. Ka mundlsi qė lideri mė i mash i tė gjitha kohėrave ka qenė Muhammedi, i cili i ka kombinuar qė tė treja funksionet. Nė njė gradė mė tė ulėt edhe Musa (Mojsiu) e ka bėrė tė njėjtėn." Profesor Jules Masserman.
Ahmed Versi, redaktor i javores Muslim News tha, rritja e Islamit ka qenė konstante: "Gjenerata e re e muslimanėve tė cilėt i kam takuar unė bėhen mė tė vetėdijėshėm pėr identitetin e tyre Musliman she pėr atė shkak e praktikojnė fenė e tyre me gjallėri."
"Zhdukja e vetėdijes racore mes Muslimanėve ėshtė njėra prej arritjeve madhėshtore tė Islamit dhe nė botėn bashkėkohore ka, siē duket, nevojė alarmuese pėr propagimin e kėtij virtyti Islam..." (A.J. Toynbee, CIVILIZATION ON TRIAL, New York, p. 205)
"Sensi drejtėsisė ėshtė njėri prej idealeve mė tė mrekullueshėm tė Islamit, pasi qė siē kam lexuar nė Kur'an i shoh kėto principe dinamike tė jetės i shoh, jo sikur mistike por etikė praktike pėr sjelljen e pėrditėshme gjatė jetės tė pėrshtatur pėr tėrė botėn." - Sarojini Naidu, Ligjerata mbi "Idealet e Islamit;" shih SPEECHES AND WRITINGS OF SAROJINI NAIDU, Madras, 1918, f. 167.
"Sidoqoftė, Historia e bėn tė qartė, se legjenda e Muslimanėve fanatikė tė cilėt e pėrfshijnė botėn dhe tė cilėt e imponojnė Islamin me majen e shpatave tė tyre mbi racat e ngadhjyera ėshtė njėra prej miteve mė fantastike dhe absurde tė cilin historianėt ndonjėherė e kanė pėrsėritur." - De Lacy O'Leary, ISLAM AT THE CROSSROADS, Londėr, 1923, f. 8.
"Shoqėria Muslimane ėshtė shumė mė e vetėdijėshme pėr religjionin e vet dhe rolin/ pėrdorshmėrinė tė cilėn religjioni e luan nė kėtė shoqėri." Dr Peter Brierley, drejtues i Christian Research Association, organizatė humanitare me qendėr nė Londėr.
"Gjithmonė e kam mbajtur religjionin e Muhammedit nė shkallė tė lartė pėr shkak tė vitalitetit tė tij tė mrekullueshėm. Ėshtė religjioni i vetėm i cili mė duket se posedon atė kapacitet asimilues pėr fazat e ndryshme tė ekzistencės tė cilat mund tė jenė tėrheqėse pėr ēdo kohė. E kam studijuar - njeriun e mrekullueshėm dhe nė mendimin tim larg prej asaj tė jetė Anti-Krisht, ai duhet tė quhet Shpėtimtari i Njerėzimit. Besoj se nėse njė njeri sikur ai tė kishte marrur diktaturėn e botės moderne, ai do tė kishte pasur sukses nė zgjedhjen e problemeve tė saja nė mėnyrė qė do tė sillte paqėn dhe lumturinė e shumėpritur: Kam parashikuar pėr fenė e Muhammedit se ajo do tė jetė e pranueshme pėr Europėn e sė nesėrmes siē po fillon tė jetė e pranueshme pėr Europėn e sotshme." - G.B. Shaw, THE GENUINE ISLAM, Vol. 1, No. 81936.
"Numėr nė rritje e sipėr tė Muslimanėve nė Amerikė, mė tepėr se 40 pėrqind janė Afrikanė-Amerikanė," Charles Bierbauer, prej nga Senior Washington Correspondent
"Ngritja e Islamit ėshtė ndoshta ndodhia mė e ēuditėshme nė historinė njerėzore. Duke buruar prej njė vendi dhe populli tė lėnė pas dore, Islami u zgjėrua brenda njė shekulli mbi gjysmėn e botės, duke shkatėruar perandoritė e mėdha, duke rrėnuar religjionet e themeluara kohėra mė parė, duke i riformėsuar shpirtėrat e racave, dhe duke ndėrtuar njė botė plotėsisht tė re - botėn e Islamit.
"Sa mė afėr qė e hulumtojmė kėtė zhvillim aq mė e jashtėzakonshme duket. Religjionet tjera tė mėdha u rritėn dal ngadal, me pėrpjekje tė dhembėshme dhe mė nė fund triumfoi me ndihmėn e monarkėve tė fuqishėm tė cilėt kishin pranuar fenė e re. Krishterizmi pat Konstantinin, Budizmi kishte Aokėn dhe Zoroastrianizmi - Cirusin, secili duke ja huazuar kultit tė tyre respektiv fuqinė dhe forcėn e autoritetit sekular. Por jo edhe Islami. I ngėrritur nė tokė shkretėtinore, rrallė e banuar me racė nomade, mė parė e pa dalluar nė analet e historisė njerėzore, Islami sulmonte befas nė aventurėn e tij me pėrkrahjen e dobėt njerėzore dhe kundėr gjasave mė tė rėnda materiale. Por pėrsėri Islami triumfoi, ēuditėrisht me njė lehtėsi mrekullore, dhe dy gjenerata panė Gjysmėhėnėn shkėlqyese tė lindur fitimtare prej Pirinejeve deri nė Himalajet dhe prej shkretėtirės sė Azisė Qendrore derin nė Shkretėtirat e Afrikės Qendrore." - A.M.L. Stoddard, cituar nė ISLAM - THE RELIGION OF ALL PROPHETS, Begum Bawani Waqf, Karaēi, Pakistan, f. 56.
"Unė nuk jam Musliman nė kuptimin e rėndomtė, edhepse shpresoj se jam 'Musliman' sikur 'njėri qė i ėshtė dorėzuar Zotit', por besoj se atė qė e pėrmbanė Kur'ani dhe burimet tjera tė Islamit janė thesarė tė mėdhej tė sė vėrtetės hyjnore prej sė cilės unė dhe perėndimorėt tjerė kemi ende shumė pėr tė mėsuar, dhe 'Islami ėshtė padyshim konkurent pėr tė pajisur kornizėn themelore tė njė religjioni tė ardhmėrisė.'" - W. Montgomery Watt, ISLAM AND CHRISTIANITY TODAY, Londėr, 1983, f. ix.
'Besoj nė Njė Zot dhe Muhammedin tė Dėrguar tė Zotit,' ėshtė tė shprehurit e thjeshtė dhe tė pandryshueshėm tė Islamit. Shembėlltyra intelektuale e Hyjnisė asnjėherė nuk ka qenė e degraduar me ndonjė idhul tė dukshėm; lavdėratat e tė dėrguarit asnjėherė nuk kanė tejkaluar shkallėn e virtyteve njerėzore, dhe udhėzimet e tija kanė pėrmbajtur ėavdėratat e shoqėruesve tė tij brenda kufijėve tė logjikėshmes/arsyeshmes dhe religjionit." - Edward Gibbon dhe Simon Ocklay, HISTORY OF THE SARACEN EMPIRE, Londėr, 1870, f. 54.
"Ai ishte Ēezari dhe Papa nė njė; por ai ishte Papa pa pretenzionet e Papės, Ēezar pa legjionet e Ēezarit: pa ushtri tė rregullt, pa trupėrojė, pa pallat, pa tė arrdhura tė fiksuara; nėse ndonjė njeri ndonjėherė ka pasur tė drejtėn tė thotė se udhėheqė me dekret hyjnor, ai ka qenė Muhammedi, pasi qė ai kishte tėrė fuqinė nė dorė pa instrumentet e saja dhe pa ndihmėset e saja." - Bosworth Smith, MOHAMMAD AND MOHAMMADANISM, Londėr, 1874, f. 92.
"Gatishmėria e tij qė ti tejkalon persekutimet pėr besimet e tija, karakteri i lartė moral i njerėzve tė cilėt besuan nė tė dhe e pranonin ate si udhėheqės, dhe mashėshtia e arritjes sė tij pėrfundimtare - tė gjitha e argumentojnė integritetin e tij fundamental. Tė supozohet se Muhammedi ka qenė i vetėquajtur krijon mė tepėr probleme sesa qė i zgjedh. Ē'ėshtė mė interesante, asnjėra prej figurave tė mėdha historike nuk ėshtė aq dobėt e ēmuar nė Perėndim sikur Muhammedi." - W. Montgomery Watt, MOHAMMAD AT MECCA, Oksford, 1953, f. 52.
"Doktrina e vėllazėrisė nė Islam pėrshkon tė gjitha krijesat njerėzore, pa marrur parasysh ngjyrėn, racėn apo bindjen. Islami ėshtė religjioni i vetėm i cili ka pasur mundėsinė tė realizon kėtė doktrinė nė praktikė. Muslimanėt kudo qė tė jenė nė botė e identifikojnė njėritjetrin pėr vėllezėr." Mr. R. L. Mellema, Holandi, Antropolog, Shkrimtarė dhe Shkencėtar.
"Ėshtė e pamundur pėr cilindo i cili mėson jetėn dhe karakterin e Profetit tė madh tė Arabisė, i cili e din se si ka ligjėruar dhe si ka jetuar, tė ndjenė asgjė tjetėr pos respekt pėr atė Profet tė madh, njėri nga tė Dėrguarit e mėdhej tė mė sė Lartit. Dhe edhepse nė ate qė ju shkruaj juve do tė them shumė gjėra tė cilat do tė jenė tė afėrta shumicės, por unė kurdoherė qė i lexoj ndjejė, njė mėnyrė tė re pėr admirim, njė sens tė ri tė respektit pėr atė mėsues tė fuqishėm Arab." - Annie Besant, THE LIFE AND TEACHINGS OF MUHAMMAD, Madras, 1932, f. 4.
"Elementi esencial dhe definitiv pėr kėthimin tim ndaj Islamit ishte Kur'ani. Fillova ta studijoj para konvertimit tim me njė frymė kritike tė njė intelektuali Perėndimorė... Ka disa ajete (versete) nė kėtė libėr, Kur'anin, tė shpallura mė tepėr se trembėdhjetė shekuj mė parė, tė cilat japin mėsim pėr nocionet saktėsisht tė njėjta posikur shumica e shkencėtarėve modern hulumtues. Kjo definitivisht mė bėri qė ti kėthehem Islamit." Ali Selman Benoist, France, Doktor i Medicinės.
"I kam lexuar Shkrimet e Shenjėta tė secilit religjionė; askund nuk kam gjetur atė me tė cilėn jam ballafaquar nė Islam: pėrsosėshmėri. Kurani i Shejtė, i krahasuar me cilindo shkrim tjetėr tė cilin e kam lexuar, ėshtė sikur Dielli tė krahasohet me njė shkrepėse. Unė qėndroj i patundur nė besimin tim se cilido qė e lexon Fjalėn e All-llahut me njė mendje e cila nuk ėshtė totalisht e mbyllur ndaj sė Vėrtetės, do tė bėhet Musliman." Saifuddin Dirk Walter Mosig, U. S.A.
"Vėllezėria universale e Islamit, duke mos marrė parasysh racėn, politikėn, ngjyrėn ose shtetin, mė ėshtė sjellur nė shtėpinė time disa herė gjatė jetės sime - dhe kjo ėshtė njė karakteristikė tjetėr e cila mė tėrhoqi nė drejtim tė kėsaj Feje." Col. Donald S. Rockwell, SH.B.A. Poet, Kritik dhe Autor.
"Islami i Mesjetės ka qenė teknologjikisht i pėrparuar dhe i hapur pėr zbulime. Ai arriti shkalla mė tė larta tė shkrim-leximit sesa Europa bashkėkohore; ai asimiloi trashėgiminė e qytetėrimit klasik Grek nė ashtu shkalle qė tani shumė libra klasike greke na janė tė njohura vetėm pėrmes kopjeve Arabe. Ai zbuloi mullirin e erės, trigonometrinė, velėn trekėndėshe diagonale, dhe bėri pėrparime tė rėndėsishme nė metalurgji, inzhinjeringun mekanik dhe kimik dhe nė metodat e irrigacionit. Nė mesjetė rrjedha e teknologjisė ishte nė masė dėrmuese prej Islamit kah Europa sesa prej Europės kah Islami. Vetėm pas 1500 ngadal filloi tė ndėrrohet kjo rrjedhė." (f.253) Jared Diamond sociolog I njohur botėrorė nga Universiteti i Californisė nė Los Angjeles, dhe psikolog i cili fitoi shpėrblimin Pulitzer pėr librin e tij: "Guns, Germs, and Steel."
Shkencėtarėt tė cilėt morėn pjesė nė kėto dialogje ishin tė gjith jo-muslimanė, shumica e tė cilėve ishin duke spjeguar disa fakte tė cilat ato i kishin mėsuar para pak kohėsh pas disa viteve tė hulumtimeve dhe studimeve. Kur atyre ju tha se atė qė posa e kishin zbuluar mė veē ishte pėrmendur nė Kur'anin e Shejtė nė mėnyrė direkte apo indirekte prej mė shumė se 1400 vite mė parė, ato treguan njė befasi tė madhe. Komentet e tyre ishin tė ndryshme, por pothuajse tė gjith prej tyre pranuan se ky Kur'an nuk kishte gjasa tė ketė arrdhur prej ndonjė njeriu ose burimi tė zakonshėm. Me tė vėrtetė, disa prej tyre ishin tė bindur dhe pranuan se i Dėrguari Muhammedi, paqa qoftė mbi tė, ėshtė i dėrguar i All-llahut, nė atė shkallė saqė njėri prej tyre edhe e pėrqafoi Islamin duke deklaruar besimin me anė tė "Shahadetit" dhe ashtu u bė musliman.
Kur'ani i cili qe shpallur para 14 shekujve pėrmend fakte tė cilat posa janė zbuluar nga shkencėtarė tė mirėnjohur. Kjo pa dyshim tregon se Kur'ani duhet tė jetė fjala e vėrtetė e All-llahut, e shpallur nga Ai tė Dėrguarit tė Tij Muhammedit (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) dhe poashtu vėrteton se Muhammedi (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) ėshtė me tė vėrtetė Lajmėtari dhe i Dėrguari i All-llahut. Ėshtė e pamundur pėr mendjen njerėzore qė ndonjėri ti din kėto gjėra prej para katėrmbėdjetė shekujve tė zbuluara dhe tė vėrtetuara nė kohėn e fundit me pajisje tė pėrparuara dhe metoda tė sofistikuara. Pėrveē kėsaj, i Dėrguari Muhammedi (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) sė bashku me Engjullin Xhibrilin e kontrolonin Kur'anin njėherė ēdo vit dhe dy herė nė vitin e fundit tė jetės sė tij. Prej ditės sė shpalljes sė Kur'anit deri mė ditėn se sotshme ka pasur njė numėr i madh i Muslimanėve tė cilėt e kanė mėsuar pėrmendėsh (memorizuar) tėrė Kur'anin, shkronjė pėr shkronjė. Disa prej tyre kanė qenė nė gjendje ta memorizojnė tėrė Kur'anin deri nė moshėn dhjetėvjeēare. Asnjė shkronjė e Kur'anit nuk ėshtė ndėrruar shekuj me rradhė.
Pasi ta lexoni kėtė, e pyes lexuesin... A ėshtė e mundur qė ndokush ta ketė shkruajtur kėtė libėr prej mė tepėr se 1400 vite mė parė?
Me kėtė pėrfundojmė dhe All-llahu e pranoftė kėtė vepėr tė bėrė sinqerisht pėr hirė tė Tij, Amin
NĖ KOHĖN KUR SHUMĖ RELIGJIONE PO ZVOGĖLOHEN NĖ NUMĖR, ISLAMI NĖ ANĖN TJETĖR PO RRITET. ISLAMI ĖSHTĖ FEJA E CILA RRITET MĖ SĖ SHPEJTI NĖ BOTĖ. KY FENOMEN TREGON SE ISLAMI ĖSHTĖ ME TĖ VĖRTETĖ RELIGJION PREJ ZOTIT. ĖSHTĖ E PAKUPTIMTĖ TĖ MENDOHET SE AQ SHUMĖ NJERĖZ KANĖ PRANUAR ISLAMIN PA KONSIDERIM TĖ KUJDESĖSHĖM DHE MENDIM TĖ THELLĖ PARA KONKLUDIMIT TĖ TYRE SE ISLAMI ĖSHTĖ E VĖRTETA.
Ky (Kur'ani) nuk ėshtė tjetėr vetėm se pėrkujtues-kėshillė pėr (tė gjitha) botėrat. E ju gjithėsesi do ta kuptoni pas pak kohe vėrtetėsinė (e plotė) e tij. (38:87-88)
"Islami ėshtė religjioni i cili mė sė shpejti rritet nė Amerikė, udhėheqje dhe shtyllė e stabilitetit pėr shumė nga njerėzit tanė..." Hillary Rodham Clinton, LOS ANGELES TIMES, 31 Maj, 1996, f.3
Tani mė me mė tepėr se njė miliardė njerėz, Islami ėshtė religjioni qė rritet mė sė shpejti nė botė. ABCNEWS, Abcnews.com
"Islami ėshtė religjioni qė rritet mė sė shpejti nė vend." NEWSDAY, 7 Mars, 1989, f.4
"Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti zgjėrohet nė Shtetet e Bashkuara...." NEW YORK TIMES, 21 Shkurt, 1989, f.1
Muslimanėt janė grupi qė mė sė shpejti rritet nė botė..."USA TODAY, nga The Population Reference bureau, 17 Shkurt, 1989, f.4A
"Muhammedi ėshtė mė i sukseshmi prej tė gjithė profetėve dhe personaliteteve religjioze." Encyclopaedia Britannica
"Tani ka mė tepėr Muslimanė nė Amerikėn Veriore sesa Hebrenj." Dan Rathers, CBS NEWS
"Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti rritet nė Amerikėn Veriore." TIMES MAGAZINE
"Islami vazhdon tė rritet nė Amerikė, dhe askush nuk mund tė dyshon nė kėtė!" CNN, 15 Dhjetor, 1995
"Religjioni i Islamit rritet mė shpejtė sesa cilado prej religjioneve tjera nė botė." MIKE WALLACE, emisioni 60 MINUTES.
"Pesė deri nė gjashtė milion, Muslimanėt nė Amerikė tani tejkalojnė Presbiterianėt, Episkopalianėt, dhe Mormonėt, dhe janė mė tepėr se Kuejkerėt, Unitarianėt, Adventistėt e Ditės sė Shtatė, Mennonitėt, Dėshmitarėt e Jehovės, dhe Krishterėt Shkencėtar, sėbashku tė kombinuar. Shumė demografė thonė se Islami ka tejkaluar Judeizmin si religjioni i dytė mė i praktikuar nė Amerikė; ndėrsa tjerėt thonė se ėshtė nė tejkalim e sipėr." JOHAN BLANK, USNEWS (20/7/98)
"Nė fakt, ekspertėt e religjioneve thonė se Islami ėshtė religjioni i dytė me madhėsi nė Shtetet e Bashkuara... Islami ka 5 deri nė 6 milion besimtarė, ipėrcjellur nga Judeizmi, me pėrafėrsisht 4,5 milion... Dhe besohet se Islami ėshtė religjioni qė mė sė shpejti rritet nė vend, me gjysmėn e ekspansionit tė tij qė vijnė prej emigruesve tė rinj dhe gjysma tjetėr prej konvertimeve." Nga ELSA C. ARNETT, Knight-Ridder News Service
Profesori Keith Moore, njėri nga shkencėtarėt mė prominent tė botės nė lėminė e anatomisė dhe embriologjisė. Universiteti i Torontos, Kanada. Mė ka paraqitur njė kėnaqėsi tė madhe sqarimi nga Kur'ani pėr zhvillimin e njeriut. E kam tė qartė se kėto shpallje duhet tė kenė arrdhur te Muhammedi nga All-llahu, ose All-llahu, pasi qė pothuajse e tėrė kjo dituri nuk ka qenė e zbuluar deri shumė shekuj mė vonė. Kjo mė vėrteton se Muhammedi duhet tė ketė qenė i dėrguar i All-llahut.
"Por Islami ka shėrbim tė mėtutjeshėm pėr t'i ja dhėnė kauzės sė njerėzimit dhe asaj humane. Ai qėndron pas tė gjithave mė afėr Lindjes sė vėrtetė sesa Europa, dhe posedon njė traditė mashėshtore tė mirėkuptimit dhe bashkėpunimit ndėr-racor. Asnjė shoqėri tjetėr nuk ka shėnime tė tilla tė suksesit nė bashkimin e njejtė tė statusit, mundėsive, dhe pėrpjekjeve tė aq shumė racave tė ndryshme tė njerėzimit... Islami ende ka fuqinė tė vendos paqė nė mes elementeve dukshėm tė pa pajtueshme, atyre racore dhe tradicionale. Nė qoftė se ndonjėherė opozita e shoqėrive tė mėdha tė Lindjes dhe Perėndimit zėvendėsohen me bashkėpunim, ndėrmjetėsimi i Islamit ėshtė kusht i pashmangėshėm. Nė duart e tij gjendet zgjidhja e problemit me tė cilin Europa ballafaqohet nė marrėdhėnien e saj me Lindjen. Nė qoftė se bashkohen, shpersa pėr njė pėrfundim paqėsor nuk mund tė matet. Por nėse Europa, me refuzimin e bashkėpunimit me Islamin, e hedh atė nė duart e rivalėve tė tij, ēėshtja mund vetėm tė jetė shkatėruese pėr tė dy palėt." - H.A.R. Gibb, WHITHER ISLAM, Londėr, 1932, f. 379.
"Ai (Islami) e zėvendėsoi murgėrinė me burrėrinė. I jep shpresė rrobit, vėllezėri burrėrisė, dhe njohje tė fakteve fundamentale tė natyrės sė njeriut." - Canon Taylor, Letėr e lexuar para Kongresit Kishtar nė Walverhamton, 7 Tetor , 1887; Cituar nga Arnoud nė THE PREACHING OF ISLAM, ff. 71-72.
Themelues i njėzet perandorive tokėsore dhe njė perandorie shpirtėtore, ai ėshtė Muhammedi. Sipas tė gjithat standardeve me tė cilat mund tė matet madhėshtia njerėzore, ne mund edhe tė pyesim, a ka ndonjė njeri mė tė madh se ai?" Lamartine, Historie de la Turquie, Paris 1854, Vol. 11 ff. 276-277
"Po ta kishte zaptuar diktaturėn e botės moderne njė njeri si Muhammedi, ai do tė kishte korrur sukses nė zgjedhjen e problemeve qė do ti sjellnin asaj paqėn dhe lumturinė pėr tė cilėn ka shumė nevojė." George Bernard Shaw
"Si pėr shembull, a mund ndonjė apel tjetėr tė qėndron kundruall atij tė Muslimanit i cili, kur i afrohet paganit, pa marrur parasysh se sa obskur dhe i degraduar qė tė jetė, i thotė 'Pėrqafoje fenė, dhe ti nė atė ēast je i barabartė dhe vėlla i imi.' Islami nuk njeh vija tė ndarjes." (S. S. Leeder,VEILED MYSTERIES OF EGYPT)
Profesor William W. Hay ėshtė njėri prej shkencėtarėve mė tė njohur tė marinės dhe detėrave nė Shtetet e Bashkuara, fotografisė satelitore dhe teknikave emocio-senzore. Profesor Hay u pėrgjigj: E gjej shumė interesante se ky lloj i informatave gjenden nė shkimet e vjetra tė Kur'anit tė Shejntė, dhe nuk kam mundėsi ta di se prej nga kanė arrdhur, por mendoj se ėshtė tejet interesante se ato gjinden aty dhe se kjo punė vazhdon pėr ta zbuluar kuptimin e disa pasuseve. Profesor Hay: Pra, unė do tė kisha menduar se ėshtė qenia hyjnore!
Profesor Yushudi Kusan: Drejtor i Observatoriumit tė Tokjos,
Unė mund tė them, unė jam tepėr i impresionuar me gjetjen e fakteve tė vėrteta astronomike nė Kur'an.
Profesor Alfred Kroner ėshtė njėri prej gjeologėve mė tė njohur.
"Duke menduar pėr shumė prej kėtyre pyetjeve dhe duke menduar se prej nga ka ardhur Muhammedi, ai ishte pas tė gjithave beduin. Unė mendoj se ėshtė pothuajse e pamundur pėr tė tė ketė ditur pėr gjėrat sikur ėshtė origjina e gjithėsisė, pasi qė shkencėtarėt kėtė e kanė zbuluar tek nė vitet e fundit me ndihmėn e metodave teknologjike tė komplikuara dhe tė avancuara. Por e vėrteta ėshtė se ai e ka ditur.
Dr. T.V.N. Persaud ėshtė Profesor i anatomisė dhe kryesues i departamentit tė Anatomisė, poashtu profesor i Pediatrisė dhe Shėndetit tė Fėmijėve, Universiteti i Manitobės, Winnipeg, Manitoba, Kanada. Ai ėshtė autor dhe redaktues i 25 librave, dhe ka publikuar mbi 181 shkrime shkencore. Nė 1991, ai pranoi shpėrblimin mė tė madh qė jepet nė fushėn e anatomisė nė Kanada.
"Duket se Muhammedi ka qenė njė njeri i thjeshtė. Ai nuk dinte as shkrim e as lexim. Nė fakt, ai ishte analfabet. Jemi duke folur prej para 1400 viteve. Ju keni para jush njėrin i cili ka qenė analfabet dhe ka dhėnė deklarata tė thella tė cilat ēuditėrisht janė tė sakta nė natyrėn shkencore tė tyre.
Unė personalisht nuk shoh se si kjo ka mundur tė jetė e rastit. Ka tepėr saktėsira dhe, si Dr. Moore, unė nuk kam kurrfarė vėshtėrėsi nė mendjen time sa i pėrket asaj se kjo ėshtė vetėm se njė inspirim hyjnor ose shpallje e cila e shpjeu atė nė kėto deklarata."
Joe Leigh Simpson, Profesor i Obstetrikės dhe Ginekologjisė nė North-Western University nė Chicago nė Shtetet e Bashkuara tė Amerikės. Profesor Simpson tha: Jo vetėm qė nuk ka kurrfarė konflikti nė mes gjenetikės dhe religjionit, por nė tė vėrtetė religjioni mund ta udhėheqė shkencėn duke ia shtuar tė shpallurėn (revelatėn) disa prirjeve tradicionale shkencore. Pasi qė nė Kur'an ekzistojnė fakte tė vėrtetuara nga shkenca, gjė e cila e pėrkrah diturinė nė Kur'an qė vjen nga Allahu.
Profesor Palmer shkencėtar nga Sh.B.A.
Na nevoitet njė hulumtim nė historinė e hershme tė traditave gojore tė Lindjes sė Afėrme qė ta vėrtetojmė se a janė transmetuar ndodhi tė tilla historike.
Nė qoftė se nuk ka shenime tė tilla, kjo e pėrforėcon besimin se All-llahu me anė tė Muhammedit ka transmetuar pjesė tė diturisė sė Tij tė cilėn ne pak kohė mė parė e kemi zbuluar pėr veten tonė. Ne shpresojmė se nė tė arrdhmen do tė vazhdojmė me dialogun me temėn e shkencės nė Kur'an nė kontekst tė gjeologjisė. Ju faleminderit shumė.
Profesor Tagata Tagasone, mė parė Kryesues i Departamentit tė Anatomisė dhe Embriologjisė nė Universitetin e Shiang Mai nė Tajlandė. Ai tani ėshtė Dekan i Kolexhit tė Medicinės nė kėtė Universitet. Prej studimeve tė mia dhe prej asaj qė kam mėsuar gjatė kėsaj konference, unė besoj se ēdo gjė qė ėshtė shenuar nė Kur'an nė 1400 vitet e kaluara duhet tė jetė e vėrteta, kjo mund tė vėrtetohet me metoda shkencore. Pasi qė Muhammedi nuk mund tė lexonte as tė shkruan, Muhammedi duhet tė jetė i dėrguar i cili e pėrcjelli diturinė e shpallur atij si ndriēim nga Ai i Cili ėshtė Krijuesi i Vetėm qė mund ta bėn kėtė. Krijuesi duhet tė jetė All-llahu, ose All-llahu. Pėr kėtė shkak, unė mendoj se tash ėshtė koha kur duhet tė them 'Laa ilaahe il-lallah', se nuk ka zot tjetėr pėr tu adhuruar pos All-llahut, 'Muhammed Resuul All-llah', Muhammedi ėshtė i dėrguari i Allahut...
Profesor Armstrong, shkencėtar i cili punon nė NASA. Jam i impresionuar se sa ēuditėshėm disa prej kėtyre shkimeve tė vjetra korrespodojnė me Astronominė moderne dhe atė bashkėkohore. Patjetėr duhet tė ketė diēka mbi ate tė cilėn ne e kuptojmė si eksperiencė tė rėndomtė nerėzore qė i spjegon shkrimet tė cilat i kemi parė.
Profesor Dorxha Rao, Ėshtė vėshtirė tė paramendosh se ky lloj diturie ka ekzistuar nė atė kohė, mbi 1400 vite nė tė kaluarėn. Noshta disa prej gjėrave kanė ideja tė thjeshta, por tė pėrshkruhen ato nė aq detaje tė shumta ėshtė shumė vėshtirė. Pra, kjo definitivisht nuk ėshtė njohuri e thjeshtė njerėzore.
"Zgjidhja ime qė Muhammedi tė udhėheqė listėn e njerėzve mė ndikues nė botė mund tė befason disa lexues dhe tė duket e dyshimtė pėr tjerė, por ai ishte njeriu i vetėm nė histori i cili ishte superior nė dy nivelet atė religjioz dhe sekular." - Michael H. Hart, THE 100: A RANKING OF THE MOST INFLUENTIAL PERSONS IN HISTORY, New York: Hart Publishing Company, Inc., 1978, f. 33.
Deklarata e kombit se ėshtė vend Krishterė po ballafaqohet me sfidėn e parė: numri i muslimanėve e ka mėsyer tė tejkalon atė tė Krishterėve Anglikan... Poashtu ka pasur njė numėr tė konsiderueshėm tė kovertimeve tė profileve tė larta prej Krishterizmit nė Islam. Kėto pėrfshijnė Mike Tyson, kampionin e mėparshėm botėror nė boks; Chris Eubank, kampioni Britanik nė boksim, i cili e ka ndėrruar emėrin e vet nė Hamdan; dhe Cat Stevens, pop muzicienti, i cili tani quhet Jusuf Islam.... Princ Charles provokoi kontroverzitet mė herėt kėtė vit kur e pėrsėriti deklaratėn e tij se kur ai do ta trashėgon fronin, ai nuk don tė jetė mbrojtės vetėm i fesė Krishtere.
Rajeev Syal dhe Christopher Morgan, Sunday Times (Londėr, U.K.)
"E kam studjuar atė - njeriun e mrekullueshėm - dhe nė mendimin tim larg prej asaj tė quhet anti-Krisht ai duhet tė quhet shpėtimtarė i njerėzimit." - George Bernard Shaw nė "The Genuine Islam"
"Muhammadi, njeriu i inspiruar i cili e themeloi Islamin, u lind nė vitin 570 nė njė fis Arab tė cilėt adhuronin idhuj. Bonjak prej nė lindje, ai gjithėmonė ishte i kujdesėshėm ndaj tė varfurve dhe nevojtarėve, tė vejave dhe bonjakėve, ndaj robit dhe tė shtypurit. Nė moshėn njėzetvjeēare, ai ishte biznismen i sukseshėm, dhe sė spejti u bė kryesues i karavaneve me deve pėr njė tė vejė tė pasur. Kur arriti noshėn njėzetepesė vjeēare punėdhėnėsja e tij, duke i njohur meritat e tij, i propozoi martesė. Edhepse ajo ishte pesėmbėdhjetė vjet mė e vjetėr, ai u martua pėr tė, dhe tėrė kohėn derisa jetoi i mbeti burrė i devotshėm.
"Sikur edhe ēdo i dėrguar para tij, Muhammedi e ndjeu veten tė pa pėrgatitur pėr tė shėrbyer si transmetues i fjalės sė Zotit, duke e ndjerė joadekuatėsinė e tij. Por engjulli i urrdhėroi 'Lexo'. Aq sa dimė ne Muhammedi nuk dinte shkrim dhe lexim, por ai filloi ti dikton ato fjalė tė inspiruara tė cilat sė shpejti do ta revolucionarizoj njė segmet tė madh tė botės: "Ka vetėm njė Zot".
"Nė tė gjitha gjėrat Muhammedi ishte thellėsisht praktik. Kur djali i tij i dashur Ibrahimi ndėrroi jetė, njė eklipsė ndodhi, dhe sė shpejti u shpėrndanė thashetheme pėr ngushėllime personale tė Zotit. Ku Muhammedi thuhet se ka thėnė, 'Eklipsa ėshtė fenomen natyror. Ėshtė budallallėk tė pėrvishen kėso gjėra vdekjes apo lindjes tė njė njeriu.
"Nė vdekjen e vetė Muhammedit kishte tentim qė tė hyjnizojnė atė, por njeriu qė do tė bėheshte pasardhėsi i tij administative e shuajti histerinė me njėrėn prej fjalimeve mė fisnike nė historinė religjioze: "Nėse nė mesin tuaj ka prej tyre tė cilėt adhuruan Muhammedin, le ta dinė se ai ka vdekur. Por nėse ėshtė Zoti ai tė cilin e adhuroni, dijeni se Ai jeton pėrgjithėmonė dhe nuk vdes." - James A. Michener, "Islam: The Misunderstood Religion," nė READER'S DIGEST (Botimi Amerikan), Maj 1955, ff. 68-70.
"Pėr pak mė tepėr se njė vjet ai ishte udhėheqėsi shpirtėror, nominal dhe sekular i Medinės, me duart e tij nė levė e cila do ta dridhlte tėrė botėn." - John Austin,"Muhammad the Prophet of Allah," nė T.P.'s dhe Cassel's Weekly pėr 24 Shtator 1927.
"Ēdo gjė kishte aq shumė kuptim. Kjo ėshtė bukuria e Kur'anit; ai kėrkon tė thelloheni nė mendime dhe tė rezononi. Kur e lexova Kur'anin mė tutje, ai fliste pėr lutjen, mirėsinė dhe lėmoshėn. Ende nuk isha Musliman, por ndjenja se pėrgjigjeja e vetme pėr mua ishte Kur'ani tė cilėn ma kishe dėrguar Zoti." Cat Stevens (Jusuf Islam), pop kėngėtar i mėparshėm Britanik.
"Katėr vjet pas vdekjes sė Justinianit, nė 569, nė Mekkė tė Arabisė u lind njeriu, i cili prej tė gjithė njerėzve ushtroi ndikimin mė tė madh mbi qenien njerėzore... Muhammedi..." - John William Draper, M.D., L.L.D., A History of the Intellectual Development of Europe, Londėr 1875, Vol.1,
ff.329-330
"Muhammedi ishte shpirt i mirėsisė, dhe ndikimi i tij u ndje dhe asnjėher nuk u harrua nga ata rreth tij." Diwan Chand Sharma, The Prophets of the East, Kalkuta 1935, f. l 22.
"Njerėzit si Pasteuri dhe Salk janė liderė nė kuptimin e parė. Njerėzit sikur Gandhi dhe Konfuēije nė njėrėn anė, dhe Leka i Madh, Ēezari dhe Hitleri nė anėn tjetėr, janė liderė nė kuptimin e dytė dhe ndoshta tė tretė. Isai (Jezusi) dhe Buda i takojnė vetėm kategorisė sė tretė. Ka mundlsi qė lideri mė i mash i tė gjitha kohėrave ka qenė Muhammedi, i cili i ka kombinuar qė tė treja funksionet. Nė njė gradė mė tė ulėt edhe Musa (Mojsiu) e ka bėrė tė njėjtėn." Profesor Jules Masserman.
Ahmed Versi, redaktor i javores Muslim News tha, rritja e Islamit ka qenė konstante: "Gjenerata e re e muslimanėve tė cilėt i kam takuar unė bėhen mė tė vetėdijėshėm pėr identitetin e tyre Musliman she pėr atė shkak e praktikojnė fenė e tyre me gjallėri."
"Zhdukja e vetėdijes racore mes Muslimanėve ėshtė njėra prej arritjeve madhėshtore tė Islamit dhe nė botėn bashkėkohore ka, siē duket, nevojė alarmuese pėr propagimin e kėtij virtyti Islam..." (A.J. Toynbee, CIVILIZATION ON TRIAL, New York, p. 205)
"Sensi drejtėsisė ėshtė njėri prej idealeve mė tė mrekullueshėm tė Islamit, pasi qė siē kam lexuar nė Kur'an i shoh kėto principe dinamike tė jetės i shoh, jo sikur mistike por etikė praktike pėr sjelljen e pėrditėshme gjatė jetės tė pėrshtatur pėr tėrė botėn." - Sarojini Naidu, Ligjerata mbi "Idealet e Islamit;" shih SPEECHES AND WRITINGS OF SAROJINI NAIDU, Madras, 1918, f. 167.
"Sidoqoftė, Historia e bėn tė qartė, se legjenda e Muslimanėve fanatikė tė cilėt e pėrfshijnė botėn dhe tė cilėt e imponojnė Islamin me majen e shpatave tė tyre mbi racat e ngadhjyera ėshtė njėra prej miteve mė fantastike dhe absurde tė cilin historianėt ndonjėherė e kanė pėrsėritur." - De Lacy O'Leary, ISLAM AT THE CROSSROADS, Londėr, 1923, f. 8.
"Shoqėria Muslimane ėshtė shumė mė e vetėdijėshme pėr religjionin e vet dhe rolin/ pėrdorshmėrinė tė cilėn religjioni e luan nė kėtė shoqėri." Dr Peter Brierley, drejtues i Christian Research Association, organizatė humanitare me qendėr nė Londėr.
"Gjithmonė e kam mbajtur religjionin e Muhammedit nė shkallė tė lartė pėr shkak tė vitalitetit tė tij tė mrekullueshėm. Ėshtė religjioni i vetėm i cili mė duket se posedon atė kapacitet asimilues pėr fazat e ndryshme tė ekzistencės tė cilat mund tė jenė tėrheqėse pėr ēdo kohė. E kam studijuar - njeriun e mrekullueshėm dhe nė mendimin tim larg prej asaj tė jetė Anti-Krisht, ai duhet tė quhet Shpėtimtari i Njerėzimit. Besoj se nėse njė njeri sikur ai tė kishte marrur diktaturėn e botės moderne, ai do tė kishte pasur sukses nė zgjedhjen e problemeve tė saja nė mėnyrė qė do tė sillte paqėn dhe lumturinė e shumėpritur: Kam parashikuar pėr fenė e Muhammedit se ajo do tė jetė e pranueshme pėr Europėn e sė nesėrmes siē po fillon tė jetė e pranueshme pėr Europėn e sotshme." - G.B. Shaw, THE GENUINE ISLAM, Vol. 1, No. 81936.
"Numėr nė rritje e sipėr tė Muslimanėve nė Amerikė, mė tepėr se 40 pėrqind janė Afrikanė-Amerikanė," Charles Bierbauer, prej nga Senior Washington Correspondent
"Ngritja e Islamit ėshtė ndoshta ndodhia mė e ēuditėshme nė historinė njerėzore. Duke buruar prej njė vendi dhe populli tė lėnė pas dore, Islami u zgjėrua brenda njė shekulli mbi gjysmėn e botės, duke shkatėruar perandoritė e mėdha, duke rrėnuar religjionet e themeluara kohėra mė parė, duke i riformėsuar shpirtėrat e racave, dhe duke ndėrtuar njė botė plotėsisht tė re - botėn e Islamit.
"Sa mė afėr qė e hulumtojmė kėtė zhvillim aq mė e jashtėzakonshme duket. Religjionet tjera tė mėdha u rritėn dal ngadal, me pėrpjekje tė dhembėshme dhe mė nė fund triumfoi me ndihmėn e monarkėve tė fuqishėm tė cilėt kishin pranuar fenė e re. Krishterizmi pat Konstantinin, Budizmi kishte Aokėn dhe Zoroastrianizmi - Cirusin, secili duke ja huazuar kultit tė tyre respektiv fuqinė dhe forcėn e autoritetit sekular. Por jo edhe Islami. I ngėrritur nė tokė shkretėtinore, rrallė e banuar me racė nomade, mė parė e pa dalluar nė analet e historisė njerėzore, Islami sulmonte befas nė aventurėn e tij me pėrkrahjen e dobėt njerėzore dhe kundėr gjasave mė tė rėnda materiale. Por pėrsėri Islami triumfoi, ēuditėrisht me njė lehtėsi mrekullore, dhe dy gjenerata panė Gjysmėhėnėn shkėlqyese tė lindur fitimtare prej Pirinejeve deri nė Himalajet dhe prej shkretėtirės sė Azisė Qendrore derin nė Shkretėtirat e Afrikės Qendrore." - A.M.L. Stoddard, cituar nė ISLAM - THE RELIGION OF ALL PROPHETS, Begum Bawani Waqf, Karaēi, Pakistan, f. 56.
"Unė nuk jam Musliman nė kuptimin e rėndomtė, edhepse shpresoj se jam 'Musliman' sikur 'njėri qė i ėshtė dorėzuar Zotit', por besoj se atė qė e pėrmbanė Kur'ani dhe burimet tjera tė Islamit janė thesarė tė mėdhej tė sė vėrtetės hyjnore prej sė cilės unė dhe perėndimorėt tjerė kemi ende shumė pėr tė mėsuar, dhe 'Islami ėshtė padyshim konkurent pėr tė pajisur kornizėn themelore tė njė religjioni tė ardhmėrisė.'" - W. Montgomery Watt, ISLAM AND CHRISTIANITY TODAY, Londėr, 1983, f. ix.
'Besoj nė Njė Zot dhe Muhammedin tė Dėrguar tė Zotit,' ėshtė tė shprehurit e thjeshtė dhe tė pandryshueshėm tė Islamit. Shembėlltyra intelektuale e Hyjnisė asnjėherė nuk ka qenė e degraduar me ndonjė idhul tė dukshėm; lavdėratat e tė dėrguarit asnjėherė nuk kanė tejkaluar shkallėn e virtyteve njerėzore, dhe udhėzimet e tija kanė pėrmbajtur ėavdėratat e shoqėruesve tė tij brenda kufijėve tė logjikėshmes/arsyeshmes dhe religjionit." - Edward Gibbon dhe Simon Ocklay, HISTORY OF THE SARACEN EMPIRE, Londėr, 1870, f. 54.
"Ai ishte Ēezari dhe Papa nė njė; por ai ishte Papa pa pretenzionet e Papės, Ēezar pa legjionet e Ēezarit: pa ushtri tė rregullt, pa trupėrojė, pa pallat, pa tė arrdhura tė fiksuara; nėse ndonjė njeri ndonjėherė ka pasur tė drejtėn tė thotė se udhėheqė me dekret hyjnor, ai ka qenė Muhammedi, pasi qė ai kishte tėrė fuqinė nė dorė pa instrumentet e saja dhe pa ndihmėset e saja." - Bosworth Smith, MOHAMMAD AND MOHAMMADANISM, Londėr, 1874, f. 92.
"Gatishmėria e tij qė ti tejkalon persekutimet pėr besimet e tija, karakteri i lartė moral i njerėzve tė cilėt besuan nė tė dhe e pranonin ate si udhėheqės, dhe mashėshtia e arritjes sė tij pėrfundimtare - tė gjitha e argumentojnė integritetin e tij fundamental. Tė supozohet se Muhammedi ka qenė i vetėquajtur krijon mė tepėr probleme sesa qė i zgjedh. Ē'ėshtė mė interesante, asnjėra prej figurave tė mėdha historike nuk ėshtė aq dobėt e ēmuar nė Perėndim sikur Muhammedi." - W. Montgomery Watt, MOHAMMAD AT MECCA, Oksford, 1953, f. 52.
"Doktrina e vėllazėrisė nė Islam pėrshkon tė gjitha krijesat njerėzore, pa marrur parasysh ngjyrėn, racėn apo bindjen. Islami ėshtė religjioni i vetėm i cili ka pasur mundėsinė tė realizon kėtė doktrinė nė praktikė. Muslimanėt kudo qė tė jenė nė botė e identifikojnė njėritjetrin pėr vėllezėr." Mr. R. L. Mellema, Holandi, Antropolog, Shkrimtarė dhe Shkencėtar.
"Ėshtė e pamundur pėr cilindo i cili mėson jetėn dhe karakterin e Profetit tė madh tė Arabisė, i cili e din se si ka ligjėruar dhe si ka jetuar, tė ndjenė asgjė tjetėr pos respekt pėr atė Profet tė madh, njėri nga tė Dėrguarit e mėdhej tė mė sė Lartit. Dhe edhepse nė ate qė ju shkruaj juve do tė them shumė gjėra tė cilat do tė jenė tė afėrta shumicės, por unė kurdoherė qė i lexoj ndjejė, njė mėnyrė tė re pėr admirim, njė sens tė ri tė respektit pėr atė mėsues tė fuqishėm Arab." - Annie Besant, THE LIFE AND TEACHINGS OF MUHAMMAD, Madras, 1932, f. 4.
"Elementi esencial dhe definitiv pėr kėthimin tim ndaj Islamit ishte Kur'ani. Fillova ta studijoj para konvertimit tim me njė frymė kritike tė njė intelektuali Perėndimorė... Ka disa ajete (versete) nė kėtė libėr, Kur'anin, tė shpallura mė tepėr se trembėdhjetė shekuj mė parė, tė cilat japin mėsim pėr nocionet saktėsisht tė njėjta posikur shumica e shkencėtarėve modern hulumtues. Kjo definitivisht mė bėri qė ti kėthehem Islamit." Ali Selman Benoist, France, Doktor i Medicinės.
"I kam lexuar Shkrimet e Shenjėta tė secilit religjionė; askund nuk kam gjetur atė me tė cilėn jam ballafaquar nė Islam: pėrsosėshmėri. Kurani i Shejtė, i krahasuar me cilindo shkrim tjetėr tė cilin e kam lexuar, ėshtė sikur Dielli tė krahasohet me njė shkrepėse. Unė qėndroj i patundur nė besimin tim se cilido qė e lexon Fjalėn e All-llahut me njė mendje e cila nuk ėshtė totalisht e mbyllur ndaj sė Vėrtetės, do tė bėhet Musliman." Saifuddin Dirk Walter Mosig, U. S.A.
"Vėllezėria universale e Islamit, duke mos marrė parasysh racėn, politikėn, ngjyrėn ose shtetin, mė ėshtė sjellur nė shtėpinė time disa herė gjatė jetės sime - dhe kjo ėshtė njė karakteristikė tjetėr e cila mė tėrhoqi nė drejtim tė kėsaj Feje." Col. Donald S. Rockwell, SH.B.A. Poet, Kritik dhe Autor.
"Islami i Mesjetės ka qenė teknologjikisht i pėrparuar dhe i hapur pėr zbulime. Ai arriti shkalla mė tė larta tė shkrim-leximit sesa Europa bashkėkohore; ai asimiloi trashėgiminė e qytetėrimit klasik Grek nė ashtu shkalle qė tani shumė libra klasike greke na janė tė njohura vetėm pėrmes kopjeve Arabe. Ai zbuloi mullirin e erės, trigonometrinė, velėn trekėndėshe diagonale, dhe bėri pėrparime tė rėndėsishme nė metalurgji, inzhinjeringun mekanik dhe kimik dhe nė metodat e irrigacionit. Nė mesjetė rrjedha e teknologjisė ishte nė masė dėrmuese prej Islamit kah Europa sesa prej Europės kah Islami. Vetėm pas 1500 ngadal filloi tė ndėrrohet kjo rrjedhė." (f.253) Jared Diamond sociolog I njohur botėrorė nga Universiteti i Californisė nė Los Angjeles, dhe psikolog i cili fitoi shpėrblimin Pulitzer pėr librin e tij: "Guns, Germs, and Steel."
Shkencėtarėt tė cilėt morėn pjesė nė kėto dialogje ishin tė gjith jo-muslimanė, shumica e tė cilėve ishin duke spjeguar disa fakte tė cilat ato i kishin mėsuar para pak kohėsh pas disa viteve tė hulumtimeve dhe studimeve. Kur atyre ju tha se atė qė posa e kishin zbuluar mė veē ishte pėrmendur nė Kur'anin e Shejtė nė mėnyrė direkte apo indirekte prej mė shumė se 1400 vite mė parė, ato treguan njė befasi tė madhe. Komentet e tyre ishin tė ndryshme, por pothuajse tė gjith prej tyre pranuan se ky Kur'an nuk kishte gjasa tė ketė arrdhur prej ndonjė njeriu ose burimi tė zakonshėm. Me tė vėrtetė, disa prej tyre ishin tė bindur dhe pranuan se i Dėrguari Muhammedi, paqa qoftė mbi tė, ėshtė i dėrguar i All-llahut, nė atė shkallė saqė njėri prej tyre edhe e pėrqafoi Islamin duke deklaruar besimin me anė tė "Shahadetit" dhe ashtu u bė musliman.
Kur'ani i cili qe shpallur para 14 shekujve pėrmend fakte tė cilat posa janė zbuluar nga shkencėtarė tė mirėnjohur. Kjo pa dyshim tregon se Kur'ani duhet tė jetė fjala e vėrtetė e All-llahut, e shpallur nga Ai tė Dėrguarit tė Tij Muhammedit (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) dhe poashtu vėrteton se Muhammedi (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) ėshtė me tė vėrtetė Lajmėtari dhe i Dėrguari i All-llahut. Ėshtė e pamundur pėr mendjen njerėzore qė ndonjėri ti din kėto gjėra prej para katėrmbėdjetė shekujve tė zbuluara dhe tė vėrtetuara nė kohėn e fundit me pajisje tė pėrparuara dhe metoda tė sofistikuara. Pėrveē kėsaj, i Dėrguari Muhammedi (sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem) sė bashku me Engjullin Xhibrilin e kontrolonin Kur'anin njėherė ēdo vit dhe dy herė nė vitin e fundit tė jetės sė tij. Prej ditės sė shpalljes sė Kur'anit deri mė ditėn se sotshme ka pasur njė numėr i madh i Muslimanėve tė cilėt e kanė mėsuar pėrmendėsh (memorizuar) tėrė Kur'anin, shkronjė pėr shkronjė. Disa prej tyre kanė qenė nė gjendje ta memorizojnė tėrė Kur'anin deri nė moshėn dhjetėvjeēare. Asnjė shkronjė e Kur'anit nuk ėshtė ndėrruar shekuj me rradhė.
Pasi ta lexoni kėtė, e pyes lexuesin... A ėshtė e mundur qė ndokush ta ketė shkruajtur kėtė libėr prej mė tepėr se 1400 vite mė parė?
Me kėtė pėrfundojmė dhe All-llahu e pranoftė kėtė vepėr tė bėrė sinqerisht pėr hirė tė Tij, Amin
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
"All-llahu im, Ti je Falės, Bujar dhe e do faljen, ndaj mė fal mua.

E Dashuruar- Administrator
- Lokacioni: Tetove
Postime: 2247
Kyējet nė forum: 4974
Regjistruar mė: 20/05/2010
Profesioni: Frizer (Salon Sun Shine)
Vėrejtjet: Bukuria e njeriut eshte bukura e fjalve qe flet.!
Re: Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Une shof me syt e mi dhe jo me syt e tjerve, mem then tjert se e kuqja asht e badh une nuk e pranoj per sa vet e shof te kuqe, prandaj para se te kerkosh qa ka then aj e qa ka then ky duhet me punu vetem me logjiken personale, asht rruga me e mir.

Jeta Love- GlobalModerator
- Postime: 199
Kyējet nė forum: 2194
Regjistruar mė: 14/08/2010
Vėrejtjet: Na fal zot fajet tona ashtu si i falim ne fajtoret tan!
Re: Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Shembujt qe i kam sjell nga theniet e dijetarve apo shkenctarve , jane vetem nje shembull per te te treguar ty edhe llojit tend se kur keta kan jap koment pozitiv per Kur'anin, dhe dihet se keta jane njerez me fam Boterore per dituri, atehere ku mbet shembulli i atyre qe nuk kan lexu as 10 % ne krahasim me ta!

Interesant- Webmaster
- Lokacioni: Pejė
Postime: 4197
Kyējet nė forum: 7170
Regjistruar mė: 02/03/2008
Profesioni: Jurispodenca
Re: Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
ah te lutem tregom a i ke marr ne njetin vend ku i ke marr ato genjeshtrat tjera qe nuk kan gje lidhje me realitetitn tregoma web faqen se dua ti shof atje pra

Jeta Love- GlobalModerator
- Postime: 199
Kyējet nė forum: 2194
Regjistruar mė: 14/08/2010
Vėrejtjet: Na fal zot fajet tona ashtu si i falim ne fajtoret tan!
Re: Ēka thonė tė tjerėt pėr Kuranin
Arjeta
Kam parim ne jete qe te lexoj, dhe sjelli ate cfar kam lexuar dhe grumbulluar me mundin tim, dhe sa i perket faqeve te interenetit , mund te gjesh ne internet Bibla me bollek, por asnje te njejte jo, keshtu qe prap po te them falemnderit per miresjelljen qe ke, je e mirepritur, dhe po e shof se nuk te ka mbet tjeter te shkruash vetem te fyesh, dhe keto fyerjet tua tregojn me te vertete se sa ti vlen.
Kam parim ne jete qe te lexoj, dhe sjelli ate cfar kam lexuar dhe grumbulluar me mundin tim, dhe sa i perket faqeve te interenetit , mund te gjesh ne internet Bibla me bollek, por asnje te njejte jo, keshtu qe prap po te them falemnderit per miresjelljen qe ke, je e mirepritur, dhe po e shof se nuk te ka mbet tjeter te shkruash vetem te fyesh, dhe keto fyerjet tua tregojn me te vertete se sa ti vlen.

Interesant- Webmaster
- Lokacioni: Pejė
Postime: 4197
Kyējet nė forum: 7170
Regjistruar mė: 02/03/2008
Profesioni: Jurispodenca
Faqja 1 e 1
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi



» Scripts: Zgjidhe sfondin sipas shijes !
» Html tutorial pėr vizitore - Mire se erdhet!
» Nderrimi i ngjyrave (sfondi) ne tabela on mouse over!
» Pershendetje kur Hyni dhe kur Largoheni nga Forumi
» A ka ndonjė mėnyrė pėr tė kontrolluar statusin 'appear offline' nė msn?
» Kenaqem kur...
» HTML Code pėr kalkulator
» Rregullimi i sfondit ne kutine e postimeve !
» Rregullimi i Widgets-ve
» Sfondi i fundit te faqes
» Rregulloje dukjen e Legjendes !
» Fshihe informacionin me poshte ...
» Rregulloni pamjen e mesazheve ne faqen kryesore te forumit !
» Fshihe kutin e kerkimeve (search box)
» Rregulloni kutin e Kėrkimeve ( Search box ) sipas shijes suaj !
» Sfonde per background te menus
» Rregulloje Sfondin e forumit tuaj !
» CSS to customize the header for phpbb3
» Gjithmonė