Re: Mitologjia shqiptare

nga martin mato prej Thu 17 Jan 2008, 9:43 am

Mendoj qe ky nuk duhet te ktehet ne nje froum shakash apo barsaletash.
Ketu mun d te lejonim vetem shaka qe kane lidhje me temen, ndyshe do te ulnim nivelin.

Kam nje pyetje per kurbetqaren(keshtu sikur e ka fjalori i shqipes se njesuar apo...) ,duke qene nga Duka e Gjinit atehere jena nga zona malore e Kosoves keshtu qe duhet te kete shume me teper rrefime te ketilla pse nuk artikuloheni me shembull qofte edhe me togefjalesha.
Psh a keni degjuar per zane te zese?
Martini

nga Erza prej Thu 17 Jan 2008, 2:49 pm

Edhe une pelqej me mendimin tuaj z. Martini
Disa sa po shofe jane te dhene te bejne rekorde ne shkrime ose fare nuk kuptojne domethenjen... mos te mirrem une me keto gjera jane ata qe kane kete pune.

Po i kthehem temes. Une mendoj se nuk duhet te kerkohet per te dhena per kete teme shume te qelluar nga arla (sespe ajo din cfar i duhet lexuesit por per fat te keq shume se kane kuptuar dhe kurr sdo e kuptojne kete person siq nuk e kuptova as une ne fillim) te dhenat jane neper popull ne tregimet e tyre ne Has, Dugagjin, Malesi etj. Populli eshte arkivi mi i pasur dhe me i mire dhe origjinal.
Une do hulumtoj per kete kam disa shoqe qe kan gjyshet e vjetra ketu dhe do flas me to dhe tregimet e tyre do i ve ne origjinal siq i tregojne ato.

nga Guest prej Thu 17 Jan 2008, 3:31 pm

une kam nje tregim vlla martini nese ke ndegjuar se ku gjindet shpella e gollostenes,
me ka treguar gjyshi im se qfar ka ndodhur aty ka qen nje shok i babait te tij ka shkuar naten me pre dru dhe aty i ka ndodhur atij personi kjo ngjarje.Siq thoshin tek ne dreqnit apo shtrigat e kan marr e kan shti mbrenda ne shpell e kan len deri ne sabah mbrenda aty duke e shti mu kercy se kishin pasur darsem,por atij personi jo se ka mbaru vetem me ket por me ka treguar gjyshi se ai kahdo qe ka shkuar mysafir dikund i ka ndodhur e kan rrahur apo e kan shti me kercy me tregonte gjyshi se e ka par babai i tij vet me syt e vet se e ka pasur shok te ngusht ,por deri sa ka vdekur ai person ka pasur keto pasoja.
por e verteta e kesaj shpelle hala nuk doli asnje ta dij edhe tash mbas lufte nuk kan qen askush deri ne fund te shpelles e kam pyetur gjyshin tim i cili ka ardhur tek ne ne gjermani per vizit se a ka shkuar dikush deri ne fund te shpelles me tha jo por kan shkuar nderkombetaret vetem deri ne dy dhoma ma shum jo se ndalen dritat nuk e di as vet pse kjo ndodh edhe pse hala nuk u zbulua kjo shpell siq duhet vetem besoi qe ndoshta naki mundet te bej diqka se e kam par ne shum angazhime une i tregoi se ku ndodhet kjo shpell une per vehte kam ra andej kur kam shkuar tek te afermit e gjyshit kur kan qen ne bjeshk por shum afer nuk kam qen ,kjo esht e vertet se qka shkrova e jo vetem fjal.
vlla martini edhe pse jetoi ne gjermani i di une do gjera te vendlindjes sime mos harro se ndoshta ne jasht vendlindjes dijm me shum,pse bejm nganjeher hajgare ajo esht tjeter e pra mos harro se vendlindjen e kemi ne love

edhe traditat nuk i harrojm me respekt per te gjith nga motra e juaj

nga martin mato prej Thu 17 Jan 2008, 5:22 pm

BINGO
BINGO 2 HERE
BINGO 3 hereme ka treguar gjyshi im se qfar ka ndodhur aty ka qen nje shok i babait te tij ka shkuar naten me pre dru dhe aty i ka ndodhur atij personi kjo ngjarje.Siq thoshin tek ne dreqnit apo shtrigat e kan marr e kan shti mbrenda ne shpell e kan len deri ne sabah mbrenda aty duke e shti mu kercy se kishin pasur darsem,por atij personi jo se ka mbaru vetem me ket por me ka treguar gjyshi se ai kahdo qe ka shkuar mysafir dikund i ka ndodhur e kan rrahur apo e kan shti me kercy me tregonte gjyshi se e ka par babai i tij vet me syt e vet se e ka pasur shok te ngusht ,por deri sa ka vdekur ai person ka pasur keto pasoja.

me jeshile modern folkstale ose moderne Volkssagen pra kemi nje introduksion ne nje tekst te mirefillte rrefimater popullor

me blu jemi ne sferen e rrefimit popullor qe afreohet me tematiken qe njohim ne tematiken me zanat

kurse me te kuqe mendoj se kemi nje kontakt me motive arbereshe

nga Guest prej Fri 18 Jan 2008, 8:00 am

vella i nderuar pa keq kuptime ti them dy fjal megjithese une esht zor te hidherohem nga vellezerit apo motrat qe ofendojn apo provokojn por nje po te them se une kam mundur edhe me gramatik vlla ta them se e di por e shkrova se qysh i kan then fjalet popullore ,por nje kujtoje vlla i nderuar se dikujt i vlejn me shum dy dit shkoll se dikujt 12 vite .Edhe per shkronjat e kuqe qe i ke ber pse si simbolizove edhe tjerat te zeza se me te kalterta nuk po shkojn se kuq e zi ta kish simbolizu flamurin ateher ta kish kujtu se jemi te gjith te nje kombi dhe kemi nje gjak .sepse dikush shpejt e shet vllaun apo motren per nje karrike te vij me nalt .e vertet esht se shum her kam dalur prej teme jo se nuk kam ditur por me qellim ata vetem deshta ti shoh se ne qfar menyre reagoni,shpeshher jam paraqit se nuk di asgje mvarur me temen apo vetem palidhje kam folur vetem shikova se per mua siq e kam par deri tash shum te larget jemi vllau per vllaun apo motren ,dhe kam pasur respekt per te gjith kam dhe kam me pasur deri ne vdekje ket respekt per te gjith me falni se ndoshta pak e teprova me respekt per te gjith motra e juaj .
naki te lutem mos e shlyj vllau im njeher qe ket dua ta lexojn te gjith tani mund ta shlyesh lirisht .
kjo ka qen me se shumti posaqerisht per martin mato

nga martin mato prej Fri 18 Jan 2008, 12:30 pm

Per Kurbetqaren,
nuk e kuptoj thelbin e paragrafit te fundit. Te ka mbetur hatri se korrigjova ndonje fajle si psh emri i perdoruesit tend. Nuk besoj se perben aresye per qefmbetje,personalisht une bej gjete te shkruarit shume me teper gabime.Megjithate per aq kohe sa nuk eshte gje thelbesore e kam per kollaj te kerkoj falje, sepse mendoj se konfliktet mund te shkojne me tej per gjera te medha e parimore.

Per ceshtjen e ngjyrave, me kupto drejt qe duhet te hyj shpejt ne kompjuter e te dal po aq shpejt sekesht eshte dita ime dhe nuk i mendova gjate.

Jeshil si ne semafore pra lejon ecjen
dhe fraza e pare pare si nje tekst e njohur ne literaturen perkatese eshte njesoj si per perrallen tradicionale na ishte nje here.

Blu sepse nuk eshte ndonje gje vetem shqipqter psh edhe keshtjella e Danimarkes tek Shakespeare bie kur leviz pylli.

Kurse dreqi per mua eshte mirefilli shqiptare. per shtrige ndofte ka ndikim latin strega
Kure cfare ka ndodhur me individin ne fjale, shokun e babit tuaj, mendoj s brenda ne shpelle i ka ndodhur nje traume psiqike dhe gjithe interpretimi i mevonshem eshte ne gjedhen apo menyren e te menduarit te kultures popullore

nga martin mato prej Fri 18 Jan 2008, 12:41 pm

Me fal kam edhe ndonej pyetje.

KU ka ndodhur vendi krahina fshati?
Kush eka treguar sa vjec
kur e ka treguar
Cfare arsimi ka
ku e ka treguar
Te lutem jane te gjiteh te dhena shume te rendesishme;

nga martin mato prej Fri 18 Jan 2008, 2:01 pm

Per teksitn e postuar ngqakurbetqarja.
dua te hedh nje hipoteze sa per te intriguar vizitoret
po sikur te shihnim tek fjala
dreq fjalen dragua
pra sipas gjedhes plak pleq

Atehere ne shqipe duhet te kete qene drak-dreq
cfare mendimi keni

nga martin mato prej Sat 19 Jan 2008, 1:33 pm

Kam gjetur dicka qe me ngajn se nuk eshte keq ta kishim parasysh per Ali Pashe Tepelenen. Jo rradhe haste jo larg figurave popullore mitologjike ne kenge popullore.

'Kur ish i vogël, Aliu shkoi në një manastir si luar lopësh. Po një ditë tek kulloste lopët lori i manastirit, në një faqe mali, Aliun e zu gjumi. Mbi të fluturonte një ipe (shqipe) dhe, si e sheh që është mbuluar në djersë, qëndron e i bën hje. Kur u zgjua kaha gjumi, Aliu vëzhdriu ipen i habitur e pastaj i thotë: " Po ti, moj lanete, çish do ka unë që më vëzhdrin ashtu? Mos e pandeve që jam njonjë pulë?" Dhe mori shkopin t'e godit. Po ajo u ngrit pak më lart e pastaj iku malit nëpër lisa. Por atë ipen bi krie të Aliut tek flij e kish parë edhe një shërbëtor i manastirit dhe i thotë Aliut: Ali, e di ti se do të bënesh njeri i math e do të kumandoç gjithë Iperon?" Dhe i tregoi për ipen që i kish bënë hije mbi krie, kur ki flij. " Të hëngërtë gola mjaltë, i thotë Aliu, po s'jam ka ata njerës u që të bënem i math sa thua ti, se u, një palo lab si të tjerët jam." Shërbëtori qëndroi më të tij dhe prapë i tha: "Po, po, ti do të bëneç i math, se u vajta 60 vjeç dhe s'kam dëgjuar për njonjë ipe që t'i ketë qëndruar, as edhe një karakaçe t'i rrijë bi krie e jo një ipe." Dhe me të vërtetë, - mbaron legjenda, - Aliu u bë i madhi e më trimi në Ipero, pas Pirros.'"

Marre nga "Pellazgët - Origjina Jonë e Mohuar", Dhimitri Pilika

nga martin mato prej Mon 21 Jan 2008, 2:42 pm

COHU SHQIPTAR NGA GJUMI COHU

O SHQIPTAR COHU PRA NGA GJUMI

nga Guest prej Mon 21 Jan 2008, 3:28 pm

ja prap ju ktheva temes vlla

Zana e malit esht krijes mitologjike Shqiptare,me veti teper origjinale autoktone dhe e krahasueshme me teper figura te ketilla ballkanike dhe malore te popullsive ne gadishullin ballkanik dhe esht mjaft larg e krahasueshme me Artemiden e grekeve.Diana e romakeve.Veshtir se mund te shkohet ne nje krahasim deri te Thana e ilireve.Sipas tradites,ato kan dy karaktere:i zbutur,i cili ndihmon krezhniket ne betej at e tyre,dhe karakteri idhnak i cili shiton(nguros)kur iu prishet qetesia.Brirte dhive te egra jan mbrojtja dhe dobesia e Zanave.Zanat ruajn territorin e vet me xhelozi edhe e shitojn ata qe ju prishin qetesin apo i befasojn kur jan duke lozur neper livadhet e maleve. Prandaj edhe kur shkohet ne mal esht tradit te behet zhurm per ti njoftuar ato per afrimin e njeriut.Zana esht edhe simbol i plleshmeris,prej nga fjala shqipe shtatzen rrjedh.

nga Guest prej Tue 22 Jan 2008, 9:07 am

Ora e maleve esht figur e bestytnive popullore shqiptare,e cila perfytyrohej si nje grua apo si nje gjarper. Ajo besohej se jetonte ne male,ne pyje,ne fusha,ne kroje ose pran njerezve,dhe i ndihmonte a u sillte fat te mireve dhe ndeshkonte te keqinjt.Sipas Mark Krasniqit oret mund te ken qen nje lloj zanash,te cilat thirreshin me emra perkedheles si "qofshinte bardha","ato te lumturat"apo "ato te mirat",pa ju permendur emri.Ora ishte ndoshta krijesa mitologjike me e perkrahur tek shqiptaret.Nje shtepi nje fis,apo nje njeri mund te ket patur oret e veta.Madje ,besohej se edhe nje zan e maleve kishte oren e vet .Oret jan te mira apo te liga.Bekimi dhe mallkimi shpesh behej nepermjet ores.Braktisja nga ora do te thoshte fatkeqesi per personin apo grupin.

nga Guest prej Tue 22 Jan 2008, 10:01 am

Nates

Fati (nga lat,fatlum -bem,gje e kryer),sipas shum njerezve,esht rrjedha e ngjarjeve dhe rrethanave qe duhet te ndodhin ne bot ose ne jeten e njeriut,e parapercaktuar dhe e paravendosur nga nje qenie e mbinatyrshme ose perendi.Fati mund te pershkruhet edhe si nje fuqi apo veprues i paperballueshem qe percakton te ardhmen e gjithckas si edhe te nje individi te vetem .Ky koncept bazohet ne besimin se ka nje rend natyror te paravendosur ne gjithesi.Fati ne gjuhen e perditeshme njihet edhe si ,"rrisku",pjesa e papapercaktuar e kushteve,rrethanave dhe ngjarjeve qe do te ndodhin ne jeten e nje njeriu.Poashtu edhe fjala me prejardhje turke,"kismet",perdoret ne gjuhen shqipe me te njejtin kuptim me rriskun.

Fati esht nje term qe rrjedh nga fjala latine,"fatlum",-e beme ,fakt ;qe ne zanafillen e saj tregonte vendimin e pakthyeshem te nje perendie.Me von u perdor per te pershkruar Destimin,te birin e Kaosit dhe te Nates,prej te cilit askush ,as edhe perendit vet me Jupiterin,nuk mund t,i shpetonin rriskut te tyre te parapercaktuar nga Fati.Fati si perendi perfytyrohej si i verber.

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 11:26 am

Faleminderit qe po angazhohesh.
Vetem kujdes eshte riperseritje e wikipedias. mendoj se duhet te shkojme me tej. Psh flietet kot per njelidhje me mitologjine greke.

Dyshoj se te lumet jane po e njejta si edhe zanat apo oret.

pastaj ku eshte dallimi ne shembuj konkrete midis zanes dhe oreve

nga Guest prej Tue 22 Jan 2008, 11:46 am

ok vlla i respektuar shkruaj edhe me tej mbasandej tjera

nga Vizitor prej Tue 22 Jan 2008, 2:23 pm

Mitologjia .... si lindi ajo dhe nga cfare perbehet ajo?
Mitologjia ne thelb te saj ka kultet . Keto jane objekte materiale e dukuri konkrete te natyres, te lidhura me jeten e njeriut: ato jane si te thuash si kushte, si rrethana, ne gjirin e te cilave kane lindur, kane evoluar, jane ruajtur nga koha e lashte e deri ne ditet e sotme elemente te ndryshem, ne forme mbijetesash te miteve e te besimeve.Jane te pranishme mite e besime ne lidhje me fushat, malet, gure, shpella e shkembinj te caktuar, pyje e drunj te vecante: ka mite e besime per burime, lumenj, liqenee dete: jane te pranishme rite e besime per vendpushime, mrize, troje te vjetra, varre e varreza. Ka per yjet , diellin, henen per rrufen, per stuhite etj.

Atehere me i ruajturi eshte kulti i mrizave dhe burimeve, pleqte e maleve tona thone:" nese ne nje vend te caktuar, ne hije te drunjeve te medhenj , tre vjet me radhe mrizonin bagetia, ai behej vend i paprekshem". Ata drunj nuk mund ti priste askush, qofte dhe nje dege.Nese dikush priste nje dege atehere me siguri dicka e tmerrshme do i ndodhte atij ose familjareve.Ky kult mbeshtet ne disa mbijetesa rregullash te lashtesise, pra del se kulti i mrizave dhe i lisave prane burimeve eshte pagan.

Egziston, shpelle kulti per sherim e shendet te pelegrineve,k Priske e Madhe ,Tirane.
Sofra e Skenderbeut, emri i nje mali ne pishkash te Librazhdit.Lidhet me legjendat mitike, simbolike te ngrenies.

Fytyra e sorkadhes, ne gdhendje ne dru me kuptim mitik.Kolonje.
Gjithashtu fytyra e sorkadhes ne gdhendje ne dru ne lahute gjendet dhe ne Malesi e Gjakoves.

Oret:
Ne udhekryqe, qafa malesh, prane urave te lumenjeve, ne qafe kalimi midis maleve, ne balle te urave, ne pika pushimi , mendohej se pushojne Oret.Ne ato vende kushdo qe kalonte linte nje gur ose dicka tjeter( lesh, pe, leck, - ne ngjyre te kuqe ose ne ngjyra te tjera.Cdo udhetar qe kalonte vinte nje gur " per te lene aty lodhjen" Thuhej dhe keshtu "ne leme aty nje gur per te pushuar oret".

Nuk e di nese ju keni ndonje informacion per Nenen e Vatres, e quajtur ndryshe dhe " E Ema e Vatres", " Shtriga e Vatres", "Gjyshja", "Baba" "Plaka e Vatres" , " Shtriga",( Malesi e Tiranes: Nenat e Vatres").

Ose gjarperine qe eshte mit viset e banuara nga shqiptaret, ne SHqiperi, ne Mal te Zi, ne Kosove, ne Maqedonine Perendimore, ne Cameri.

Nese nuk dispononi kete informacion do kem nderin une te shkruaj rreth ketyre.

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 2:41 pm

Mendoj se duhet di bejme permes ketij forumi nje sherbim si kultures shqiptare.

Por edhe te mos i keqinformojme njerezit duke e vleresuar cdo perpjekje sado te thjeshte te tyre.

Se treti mendoj se duhet te shkojme tek burimi dhe jo rrefime goje mbas goje e ne per tekstei. Menyra me emire eshte te pasqyrohet ne nje kenge popullore apo ne rrefim popullor. Nuk duhet te merremi me llafet e botes

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 2:44 pm

Arla
mendoj se nuk duhet pritur asnje minute. Madje do te thosha nxito se Do te kesh mebeshtetjen time te plote, dhe me sa shof ngjajne te jene informacione interesante, vetem mundohu te jesh sa me shkencore nga eshte marre dhe ku dokumentohet. Martin Mato

nga Vizitor prej Tue 22 Jan 2008, 2:48 pm

Faleminderit Z. Martin do i shkruaj une, por ti kishe bere nje pyetje dhe per nje fshat ne Dukagjin te quajtur Has , mos behet fjale pikerisht per fshatin ku nje nga familjet shquhej per numrin e madh te antareve qe shkonte rreth 89?

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 2:51 pm

Jo Arla behet fjale per fshatin Gur te Hasit . Duhet te jete vendlindja e Pjeter Bogdanit. Dikur kam shkruar nje artikull per dokumentimin e ritualit te pare ne arealin e Kosoves.
Martin MATO

nga **Naki** prej Tue 22 Jan 2008, 3:05 pm

Njoftim para postimit: Dy replika te albagirl dhe martin mato jane fshire - jashte teme

E sakte martin Pjeter Bogdani lindi ne Gur te Hasit ne vitin 1625.
Rapsodet kendojne edhe kenget e tyre per keto ane ja po e ve nje mbase edhe eposi eshte pak si miti Very Happy

Ka hi serbi n´at´Prizren,
po i thot`Lumës:?Lirom ven!?
Nuk jam mbreti,po jam Luma,
t´mushi gjiksin plot me plumba!
Kur vikati Islam spahija:
Bini djem,se shkoi Shipnija!?
Bini djem-thrret Ramadani
bini djem se shkoi vatani!
Gryka e Shejës po rredh gjak,
po i thot Drinit:
Ndihmom pak
Ndihmom pak,n´dash me m´ndihmue,
kllade t´mdhaja jam tuj çue?.
Krajli i serbit ban:?Medet,
m´faroi Luma askerin krejt!
ma faroi askerin e ngrat
burrat me pushk´`e grat me spatë?.
Kadal ,krajl u mlofsh me morre,
dymdhetmi t`metën pa vorre!?
Djemt´e Lumës hiq s´kan dert,
ka ni luftë bajn´vjet për vjet,
luft´ me krajl e luft´ me mbret...
Hasi shpat e gur e kep
vend për vend pushka kërset
shkoj kukuja shpi për shpi
I preu Hasi 3 mijë shkijë...?
Krejt Opoja u mlu n`zi
Prej Prizrenit ter n´Dri
Tre ditë luftë e tre ditë zi
u vranë shkije përmi tre mijë..

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 3:44 pm

Mendoj se vargu

Hasi shpat e gur e kep

eshte interesante se nje studiues e ka identifikuar fshatin Gur te Hasit ne Zhur te Prizerenit qe per mua eshte gabim se ndryshe nuk do te kishte nje ritual me Zanat ne ate zone.
Ka mundesi ta gjej se ku ndodhet.
Martin MAto

nga **Naki** prej Tue 22 Jan 2008, 3:55 pm

Martin Hasi eshte nje qytet i vogel afer Kukesit edhe Tropojes ja ne harte :

nga martin mato prej Tue 22 Jan 2008, 4:29 pm

Behet fjale per Hasin si rajon jo qytetin e Hasit

nga **Naki** prej Tue 22 Jan 2008, 10:27 pm

Martin,
Me fute ne mundime me duhet te kontaktoj nje mik qe studjon ne kete lemi ne Prishtine mbase ai do me sjell ca te dhena ose do e lus te regjistrohet dhe ta pasuroni kete kategori

Mon	Tue	Wed	Thu	Fri	Sat	Sun
		1	2	3	4	5
6	7	8	9	10	11	12
13	14	15	16	17	18	19
20	21	22	23	24	25	26
27	28	29