Mitologjia shqiptare

E ZEME SE I PRANOJME TE GJTHA KETO QE SHKRUHEN ANDEJ KETEJ
A KA MUNDESI TI DOKUMENTONI ME SHEMBUJ
DHE NGA JANE MARRE KETEO SHEMBUJ:
martin mato

Pershendejte te gjitheve

Mendoj se nuk duhet te humbasim durimin dhe guximin.
Ia kemi borxh ne nje fare menyre kutures shqiptare

M

Sipas tradites ato kane dy karaktere: i zbutur i cili ndihmon kreshniket ne beteja dhe karakteri idhnak i cili nguros kur i'u prishet qetesia.

Iu prish qetesia po u prish ndonje rregull moral kur zanat u idhnuan?

Muji dhe Halili
Cikli i kreshnikeve ose kenget epike per aget e Jutbines . Ky cikel eshte me i gjeri qe kemi ne legjenden shqipe. Paraqitet mjaft i plote dhe me nje larmi te madhe. Kryesisht kendohet ne veri. Ne kete cikel tregohen bemat e Gjeto Basho Mujit, heroi kryesor, te vellait te tij , Halilit dhe te tridhjete ageve. Keta veprojne ne Jutbine, krahine e papercaktuar mire. Pershkrimi i personazheve eshte i mbinatyrshem; ata flasin me oret, ata luftojne me mazdrake (topuz), gjaku i tyre derdhet si lume, i kane mustaqet nga nje pash, e hedhin topuzin me aq force sa ngrihet pluhur nente pash lart etj. Heronjte e ketyre legjendave jane te shumte, por kryesore jane Muji e Halili.

Kjo eshte nje pikture nga Ismail Lulani "piktori i popullit".

Muji dhe Halili

Respektivisht kjo gjendje ne shkencen shqiptare ngadale ngadale po quhet e tejkaluar sepse tashme jane gjeteur kenge kreshnikesh edhe ne Maqedoni dhe heronjte ne kete rast jane edhe te tjere.
Martini

martin mato shkruajti:Jo Arla behet fjale per fshatin Gur te Hasit . Duhet te jete vendlindja e Pjeter Bogdanit. Dikur kam shkruar nje artikull per dokumentimin e ritualit te pare ne arealin e Kosoves.
Martin MATO

Ku ndodhen fshatrat e meposhtem dhe si shkohet ne to
MILJAJ dhe GOROZHUP
martini

mos pyet cfare ka bere atdheu per ty por cfare ke bere ti per te

martin mato shkruajti:mos pyet cfare ka bere atdheu per ty por cfare ke bere ti per te

eshte kjo thenje mitologjike?

Nuk eshte mitologjike por sakrale.

Sikur me premtove se do te jepje nje informacion se si shkohet ne Gur te Hasit. Eshe vendlindja e Pjeter Bogadnit dhe i nipi i tij Luka ka shkruar nje poezi ku deshmon per here te para nje ritual te mirefillte shqiptar pagan dhe per me teper na pershkraun ritualin. Dua qe ta shoh me syte mij ate vend.

Me gjej dy vardhe me suten ne folklorin kosovar

Kemi ndonje shqipatr nga zona e Maqedonise ne kete forum.
Do te ishte mire qe ti inkuadronim ketu sepse na duhet qe edhe ata te japin kontribut.

psh zanat ne dialektin geg dalin zana kurse ne dialektin tosk dalin zera

Dreri del ne dy rreshte ne nje kenge nga zona e Pogradecit ku thuhet

ti moj nena e drerit
me jep celesat e dherit

Po nga arbereshte apo arvanitet kemi ndonje ne mailin liste.

Mendoj se do ishte mire te sillnim ne te kete faqe te gjithe rastet ku haste apo vargjet se ku haset ora sepse ende tek shkencetaret shqipatere eshte e pa qarte se cfare vlere ka ajo vertet

Sa i hodha nje sy listes kemi njerez ne liste qe jane edhe nga Maqedonia
Por cfare me ra ne sy dikush kishte perdorur drenushe nje me sorkadhe qe ne fakt nuk jane nje edh e njejat gje.
Per mua drenusha eshte nje kafshe qe egziston ne zona malor ndaj edhe e hasim edh ne mitologji shqiptare. Pra duhet te kemi parasysh qe nje pjese mire e mitologjise qe mund te zberthehet sot per sot eshte malore ose po deshet edhe alpine

ketu poshte R Elsie ka dhene nje deshmi te Pjeter bogdanit se si Pashtriku ishte nje mal i shenjet me ritual qe festohej nga ortodokse katolik dhe myslimane. me falni nuk mund at a kopjoj dot vetem pasazhin prandaj futa faqenhref="http://www.elsie.de/pdf/articles/A2003ChristianSaintsAlb.pdf" target="_blank">http://www.elsie.de/pdf/articles/A2003ChristianSaintsAlb

Kukësit, në malin e Shën Lleshit pranë Krujës, në malin e Kundrevicës të Kurveleshit, në malin
Pashtrik në kufirin mes Shqipërisë dhe Kosovës. Pjetër Bogdani (rreth 1630-1689) e përshkruan
festimin në malin e fundit në 1681 si vijon:
“ E kalojnë aty gjithë natën, me daulle, bilbila, duke kërcyer e kënduar. Pas mesnate fillojnë një
procesion të përzier – muslimanët, serbët dhe grekët me qirinj të ndezur dylli, me gjatësi të ndryshme
sipas moshës së personit që i mban në dorë. I sillen rrotull majës së malit më të lartë për tre orë me
këmbët zbathur (disa nga muslimanët që prijnë janë kalëruar.)”



Në fshatin e Bibajt të Rekës së Epërme (Maqedoni), shqiptarët orotodoksë festonin në 4 dhjetor
Shën Mërinë e Dimrit. Edhe shqiptarët ortodoksë të Shqipërisë e shënojnë këtë festë, e njohur edhe me
emrin Festa e Paraqitjes së Shën Mërisë në Tempull, duke e festuar më 21 nëntor sipas kalendarit latin.
Sipas traditës, gjatë kësaj feste ndizeshin qirinj dhe piqej bukë e cila, pasi bekohej nga prifti, hahej. Po
në Rekën e Epërme, në fshatin e Sencës kryhej festa e Shën Mërisë së Vogël, (rumanisht Sfnta Maria
Mic , vllahçe St mrie N’ic) e cila përkujton lindjen e Shën Mërisë më 21 shtator sipas kalendarit
bizantin dhe tani më përgjithësisht më 8 shtator sipas kalendarit latin. Kjo ditë njihet edhe si Dita e
Bletëve, meqë përkon me periudhën e vitit kur kryhet shitblerja e bletëve.

Shën Mëria përnderohej në veçanti brenda kishës katolike të Shqipërisë si Zoja e Shkodrës (La
Madonna di Scutari) ose Zoja e Bekueme, e njohur edhe si Zoja e Kshillit të Mirë (La Madonna del
Buon Consiglio). Festa e Zojës së Shkodrës shënohej nga të gjithë fiset katolike të veriut. Këshilli i
katërt i peshkopëve shqiptarë, i mbajtur në vitin 1895, e shpalli Zojën e Shkodrës “Pajtore të
Shqipërisë”. Zoja e Shkodrës ka edhe një legjendë të vetën:
Zoja (Madonna) gjendej në fillim në një kishë të vogël të Shkodrës së vjetër në këmbë të malit të
Rozafës, ku katolikët e Shkodrës e përnderonin portretin e saj në një pikturë me bojë vaji. Në 1467, kur
trupat osmane e mbanin Shkodrën në rrethim dhe kërcënonin të çshenjtëronin kishën, piktura u shkëput
për mrekullit nga muri, u largua nga ndërtesa dhe mori fluturimin drejt perëndimit mbi detin Adriatik
për në Itali. E ndoqën dy shtegtarë shqiptarë, Gjorgji dhe De Sclavisi. Portreti në pikturë i Zojës erdhi
e u preh në qytetin e Genazzano-s pranë Romës, ku u ngrit një kishë në nder të saj, Kisha e Zojës së
Kshillit të Mirë (La Chiesa della Madonna del Buon Consiglio)
Që prej asaj kohe, vendi i shenjtë i Genazzano-s ka qenë pikë shtegtimi për katolikët shqiptarë.
Rreth vitit 1700, përnderimi i Zojës së Genazzano-s u përhap edhe mes arbëreshve të Kalabrisë, në
veçanti në San Benedetto Ullano, falë klerikut Stefano Rodotà. Kisha e tanishme e Genazzano-s u
ndërtua në fillim të shekullit XX dhe shtegtarët e vizitojnë duke ecur zbathur, sidomos gjatë ditës
përkujtimore të Zojës së Kshillit të Mirë që është 26 prilli.
Edhe Kisha e Zojës në Shkodër ka qenë gjithmonë shumë e përnderuar nga katolikët shqiptarë
të veriut. Në prill 1946, një vit pas marrjes së pushtetit nga komunistët, mbi dymijë vetë morën pjesë në
shtegtimin tek ajo.


.... në malin e Kundrevicës të Kurveleshit, në

Mendoj se nuk eshte keq qe te kemi edhe mendimin e tjereve per mitologjine tone
pershendetje
dhe faleminderit per dnihmen e madhe qe po me jepnii
MARTIN MATO


ALBANIAN MYTHOLOGY



by



Jonathan Michael



Civilizations the world over have developed and perpetuated myths as a
means of explaining natural phenomena and the mysteries of life and
death itself. Though widely unknown, Albanian Mythology holds an
intriguing blend of tales and legends, most dating back to the pagan
beliefs of Ancient Illyria. Others have incorporated more dately blends
of fictional beings addressing the many complexities of morality, good,
and evil. At the beginning reside the Illyrian divinities of nature,
constructed by our ancestors as a means of comprehending the world
which surrounded them.



Many pan-cultural influences can be noted in some Albanian mythological
characters. The lubi, --a monster holding the head of a lion, body of a
goat, and tail of a serpent-- is to the Greeks a chimera, while the
ghostly kukuth holds similar powers to the Slavic vila. Even a
variation of the very English Tom Thumb can be noted as resting akin to
the Albanian tale of Kacilmic. Such similarities also exist between
Illyrian Gods and Goddesses with those of other cultures. The Illyrian
Goddess Diana, accompanied by a female goat, was directly adopted by
the Romans and holds a host of qualities to the Greek’s Artemus. Other
divinities remained highly local. Enji, the God of fire, Surd, the God
of weather, and Bindus that of water, were all creations of Illyrian
reverence to the awesome powers of nature. Goddesses such as Medauras
and Prema were held as the supreme beings to heal ailments and spawn
fertility. Strangely, unlike the mythology of others, the Albanian
strain developed without the cosmogenic view of how the world was
created, nor the eschatological prophecies of how the world would end,
and remained firmly terrestrial and centered on those things that could
be touched or felt firsthand. The advent of Christian and Islamic lore
brought belief in such deities to the end of their epoch in Albania and
elsewhere. Myths such as Persius saving Andromeda from the Hydra for
the most part were replaced by related religious ventures such as Saint
George saving the princess of Sylene from being sacrificed to the
dragon. If not for the work of such astronomers as Ptolemy Llagos of
Illyria, who placed such stories literally into the heavens through the
naming of constellations, such mythology would be even less recalled
today.



Supplementing the acts of the Gods and Goddesses rests the mythology of
the common man and the world’s evil they must face. Albanian Mythology
is filled with a variety of monsters, ranging from mighty giants called
Baloz, to tiny gnomes called Thopc who take delight in teasing people
by turning them into animals. In such tales live witches known as
shtrigas which cast spells and the Syni I keq. Female nymphs known as
oras, whose glance can turn a man into stone, vampire-like lugats which
live off human blood, and karkanxhols-- half-man, half-wolf , which
hunt shepherds under the full moon-- are among the mythological
personifications of evil in which folklore and superstition abound.
Indeed, though made famous by the Germanic minority of Wallachia who
were subjugated to the horrors of ruler Vlad Dracul, then later by the
author Bram Stoker, it was Lord Byron who first related tales to
Western Europeans of vampires. These tales were inspired by the
folklore and tales he encountered while visiting Southern Albania.



To such vestiges of horror as lugats came the need for heroes with
ingenious methods to combat them. Such heroes might themselves take the
form of mere mortals, or those figures of mythology which were adhered
to as good. Zanas, female mountain spirits which dwell near streams,
have often been called upon to protect Albanian warriors. The deadly
acts of kulshedras, a fire-breathing serpent with seven heads that
pollutes the water, air, and soil, have for time immemorial been slain
by drangues; human-like warriors with wings under their arms. When
lacking such mythical interventions, Albanians have taken it upon
themselves to combat evil with assorted amulets, herbs, magical stones,
rings, and through such practices as shooting at the moon to ward off
wolves. It is still the belief that to spit in a fire is taboo, and
that one will be petrified if he breaks an oath made on a pledge stone.




Aspects of more modern and tangible calls for courage are highly
represented in more recent forms of Albanian folklore, whereby the acts
and deeds of real individuals become legendary, and take on almost
mythical proportions. Typical in Southern Albania are the heroics of
noble sons, burri I dheut, who took to battle against the overwhelming
might of the Turk, as well as faithful women, bukura e dheut, who chose
to jump to their death off of cliffs, their babies in arm, rather than
be taken or even touched by the invader. The tales of Northern Albania
generally focus on the common man’s battle with their Slavic neighbors.
Songs and tales surround such characters as Muj, a shepherd who gains
great powers by capturing three goats with golden horns, and in turn
defeats the Slavs in battle. Upon his death, the enemy challenges him
in his grave, from where he calls on his brother Halil to defeat them
and return him to life. Other figures of mountain lore such as Oso
Kuka, Marash Uci, and the brave maiden Tringa have been immortalized in
the works of such writers as Gjergj Fishta, and represent battles for
freedom and survival which are unfortunately still very prominent in
the lives of the Albanian people to this day.

keep writing

Mythology no matter where it is from has an fascination point of history. A part of the mythology might be a fiction but in the same time it has a beginning from the real history. Lived on through the years by people who has been telling them.

The mythology build many of our cultures, country's, people and much much more. It must have been a fascinating time in hte same time as some of the mythology's is kind of scarey. But most of the mythology has formed our ground we are standing on today.

It would be great to hear more about the Albanian mythology's.

Das albanische Epos ist ein wenig bekannter und erforschter Liederzyklus der bis in unseren Tagen herauf noch zu treffen ist. Es behandelt hauptsächlich die Schicksalen des Brüderpaares Muji und Halili, ihren Abenteuerfahrten, von Frauenraub und Kämpfen um die eroberten Bräte und von den Kriegen der 30 albanischen Agas(Mitkämpfer)die prinzipiell gegen die südslawischen Einwanderer und vielleicht in manchen Elementen noch tiefer . Diese "legendäre Epik" reicht in ihren Anfängen bis zur Dämmerung der historischen Zeiten zurück in die sagenhafte Welt des Heidentums.





Dieses Epos ist gewissermaßen eine biographische Parabel des albanischen Volkes und jenes politischen Bewußtseins, das auch heute wieder die Beziehungen zwischen Albanern und Südslawen bestimmt,und weiterhin noch älteren Verhaeltnissen So gesehen kann dieses Volkserzählgut einen Beitrag zum Verständnis der gegenwärtigen Situation leisten.



Das albanische Epos ist charakterisiert durch das Ineinandergreifen von sagenhaften und historischen Stoffen.



So spielen immer wieder die Beziehungen zwischen Göttern, Halbgöttern und Menschen, vor einem historischen Hintergrund, eine wesentliche Rolle. Das Epos, als eine der ältesten Gattungen von Volkserzählungen, ist ein Liederzyklus in Versform, wobei der Sänger, durch Reim, Melodie und Versmaß begrenzt, den Hauptstrang der Erzählung tradiert.

Shkruan: Mark KRASNIQI


Të bardhat janë një lloj shtojzovallesh, vajza të bukura, pra, diçka si zanat. E Bukura e Dheut, edhe kjo është njëfarë zane. Kjo figurë mitologjike është e njohur jo vetëm në Ballkan, por edhe në botën arabe, nga duhet të ketë ardhur ndër ne. Dragoi, kuçedra, syri i keq, lugati, shtriga, etj.


Për të dhënë një pasqyrë më të gjerë, më të plotë të mitologjisë së një populli, nevojitet kohë më e gjatë dhe punë sistematike hulumtuese në terren në vise të ndryshme, përveç studimit të literaturës ekzistuese për këtë temë shumë të gjerë dhe shumë të lashtë. Ndër ne, mjerisht, nuk ekziston ende të paktën një sprovë konkrete, për të përmbledhur në një botim botën mitologjike shqiptare, e cila është shumë e pasur dhe, në disa vise, e ruajtur dhe e gjallë deri më sot. Por, megjithatë, materiale të mbledhura, vështrime dhe studime fragmentare kemi, qoftë nga autorë të huaj, qoftë nga njerëzit tanë të aftë për këtë punë. Të dhëna dhe analiza më të plota gjenden në veprat e albanologëve të njohur, siç ka qenë, p.sh., Hani, Nopça, Durham, Lamberci, dhe shumë të tjerë. Autorë shqiptarë dhe mbledhës të materialeve të mitologjisë sonë popullore ka shumë, të cilët në revista të ndryshme (p.sh., "Leka", "Hylli i Dritës", "Drita" etj...), ose në botime të tjera kanë dhënë kontribut të vlefshëm për njohjen dhe ruajtjen e kësaj pjese të rëndësishme të kulturës shpirtërore të popullit tonë. Punën më të madhe për këtë e kanë bërë etnografët tanë pas Luftës së Dytë Botërore, qoftë me kontributet e tyre të vlefshme shkencore të botuara në revistën "Etnografia shqiptare", "Kultura Popullore", e materialeve në Institutin e Kulturës Popullore. Gjithsesi, shtrohet nevoja e botimit të një vepre më të gjerë, në të cilën do të paraqitej, të paktën në vija kryesore, mitologjia e popullit shqiptar, e cila, në kushte të reja ekonomike, kulturore dhe përgjithësisht shoqërore, ka humbur fare rolin e dikurshëm të saj dhe së shpejti mund të qitet në harresë përgjithmonë. Kështu do të varfërohej historia e kulturës së popullit tonë. Nga shumë punime të autorëve tanë e të huaj, këtu po përmendim vetëm dijetarin tonë të shquar prof. Eqrem Çabejn (1908-1980), i cili qysh në vitin 1939, ka dhënë një pasqyrë të shkurtër, por të qartë, të mitologjisë sonë popullore, botuar frëngjisht në revistën "Revue international des etudes balcaniques", nga e cila po paraqesim vetëm disa të dhëna dhe mendime të tij, të cilat ai i ka zgjeruar dhe shqyrtuar më vonë edhe në botime të tjera të ndryshme.
Në besimet popullore, thotë Çabej, ruhen shumë figura të moçme, të cilat në mitologjinë tonë paraqiten me emër të ri dhe me disa ndryshime kuptimore. Në mitologjinë tonë shpesh përmenden "hijet", si figura mjaft të papërcaktuara, por gjithsesi me kuptimin e një demoni, të një fantazme. Në Kosovë me fjalën "hije", në kuptimin mitologjik, mund të përfshihen demonë të ndryshëm, por para së gjithash - bota "andej varrit", të vdekurit, zakonisht shpirtra të ligj. Balozi i detit përmendet në folklorin tonë mjaft shpesh. Në Kosovë ka kuptimin e një përbindshi. Të bardhat janë një lloj shtojzovallesh, vajza të bukura, pra, diçka si zanat. E Bukura e Dheut, edhe kjo është njëfarë zane. Kjo figurë mitologjike është e njohur jo vetëm në Ballkan, por edhe në botën arabe, nga duhet të ketë ardhur ndër ne. Dragoi, kuçedra, syri i keq, lugati, shtriga, etj., personazhe këto mitologjike, të njohura ndër shumë popuj. Këtu po përmendim vetëm disa qenie të tjera të kësaj sfere si i paraqet Çabej, të cilat në Kosovë njihen pak ose aspak, të paktën me emrin përkatës. Kështu, p.sh., në Kosovë nuk dëgjohet për Erretat e Sheut, të cilat Çabej i përmend sipas të dhënave të albanologut gjerman Lamberc. Gjithashtu Dhamsuta është ndër ne e panjohur. Kështu u quajka në viset tona veriore "një pelë përrallore, me në shpinë kalorësin të quajtur Dhevështruesi". Tek arbëreshët e Italisë ekziston Fata, e cila duhet t'i përgjigjet zanës ndër ne. Në gojëdhënat e zonës së Përmetit përmenden Floçkat, vasha të bukura me flokë të gjata, që mendohej se rrinin në ujëra e në puse. Edhe Kshetrrat ose Kshetzat, ishin të ngjashme me Floçkat. Hyjrija e Detit është një lloj sirene, pastaj Xhullitë e Judi, janë figura të njohura në zonat tona të veriut, por edhe ndër bullgarë e rumunë. Karakonxholli është figurë mitologjike ndër ne, e ardhur nga mitologjia turke. Në Kosovë njihet me emrin "Kallakonxhë", e cila udhëtarin e huton, ia mjegullon mendjen dhe nuk di të orientohet në hapësirë. Gogu, Sanagogu ose Herri është njëlloj xhuxhmaxhuxhi, shkurtabiqi ose kokërrmeli. Figura mitologjike më pak të njohura janë gjithashtu Mëmëdreqja, lloj përbindshi në bestytnitë e hershme ndër shqiptarët (arbëreshët) e sicilisë në Itali, kurse në besimet e tyre në Kalabri Manaqeli ka qenë njëlloj hijeje. Nuset e Malit dhe Orët e Malit kanë qenë lloj zanash, emri i të cilave rrallëherë zihej në gojë. Emri i tyre ishte tabu (i ndaluar), prandaj zëvendësohej me emërime, si p.sh., "Qofshin të bardha", "Ato të lumturat", "Ato të mirat" etj., siç thuhet në Kosovë. Në viset e veriut Shurdhi ka qenë demon i rëndësishëm. Në mitologjinë e trakëve të vjetër ky ishte hyjni e motit të keq. Figurë e ngjashme me Shurdhin, në veri ka qenë Verbti. Gjarpri i shtëpisë në disa vise quhet Vitore. Në mitologjinë e shqiptarëve të Çamërisë Vitoret ishin tri Fatitë që mendohej se i vinin foshnjës te djepi natën e tretë të lindjes dhe ia caktonin fatin që do të kishte në jetë. Emri i vitores në thelb është vejtore, "ajo që end pëlhurë, endëse, emër që del edhe me trajtën vektore", - pra, ato ishin endëse të pëlhurës së jetës. Zana - në mitologji është simbol i një vashe me bukuri të pashoqe. Ky emër rrjedh prej hyjnisë romake Diana - hyjnia e pyjeve dhe e gjuetisë.
Huazimi i figurave mitologjike në popujt e Ballkanit dhe më gjerë ka qenë i ndërsjelltë, duke bërë edhe përshtatje të ndryshme në emër, e disa raste edhe në kuptim. Kjo dukuri është që nga koha antike. Kështu, p.sh., Zeusi, hyjnia kryesore helene (greke), ndër shqiptarët gjithashtu merrej si hyjni, ndoshta me më pak rëndësi se siç e kishte në Greqinë antike, dhe me emër të vendit Zojz. Edhe hyjnesha romake Diana ka qenë e njohur në mitologjisë ilire dhe trakase, ndoshta më me pak autoritet se te romakët, por prapë me kurorë hyjnie. Mitologjia jonë është tepër e ngarkuar me figura e besime të ndryshme. Përkundrazi, ilirët - të parët e shqiptarëve, duket se kanë qenë më realë ose të paktën më racionalë në këtë pikëpamje. Ata besonin në fenomenet e natyrës. Për ta zot ka qenë, para së gjithash, dielli, pastaj hëna, ujët, rrufeja, bubullima, shiu, zjarri etj. Pra, ilirët besonin në trupat qiellorë dhe në fuqitë natyrore, të cilat ndikonin për të mirë ose për të keq mbi jetën e veprimet e tyre të përditshme. Mitologjia e të parëve tanë të lashtë, pra, nuk ka qenë e ngarkuar me shtriga, lugetër, magji, etj., të cilat u shfaqën ndër ne shumë më vonë.
Profesor Çabej ka botuar në revistën "Yllyria" një studim tjetër mbi zakonet dhe doket e shqiptarëve, ku, përveç të tjerash, shpjegon edhe disa të dhëna mitologjike, sidomos prejardhjen e figurave dhe dukurive të ndryshme të saj. Më vonë (më 1942) ka botuar një studim të posaçëm me titull "Diana dhe Zana", dhe më 1972 artikullin "Disa figura të besimeve popullore shqiptare". Ai, ndër të tjera, thoshte se qysh te Gjon Buzuku (shekulli XVI) përmenden në "Mesharin" e tij "gjigantët" - fantazma me shtat të gjatë e natyrë luftarake. Ai gjithashtu përmend fjalën "hije" me kuptimin e një fantazme tjetër. Edhe në veprat e Pjetër Budit (1566-1622) ka elemente të besimeve tona popullore. Në veprën e Pjetër Bogdanit "Cuneus prophetarum" më 1685, shfaqen zanat si figura mitologjike. Nga fjala "gjigant", të cilën e përmend Buzuku, vjen fjala "vigan" që është sot e përhapur në gjuhën tonë, me kuptim të njeriut me shtat të rritur, të lartë, të zhvilluar.
Në Mirëditë, shkruan Çabej, ekziston një figurë mitologjike me emrin kuptimor "Dheveshtruesi", i cili "në net pranvere vë veshin tek dheu, për të dëgjuar a vjen njeri për së largu dhe a gjëmon ujët e nëndheshëm. Ai gjithmonë shkon kaluar në vithe të "Dhamsutës", një pelë e pagojë që kalon nëpër male e dete dhe shpie larg e larg atë që do të shpëtojë me anë të saj". Në Dukat të Vlorës, në malësitë e Labërisë, besohej në një lloj zane shtatgjatë, të cilën e quanin Suta "drenusha" dhe përfytyrohej në trajtën e një lope.
Ndër shqiptarët e jugut, në Toskëri, mali i Tomorrit (2418 m) ka kuptim mitologjik dhe mbahej mal i shenjtë. Në majë të tij jetojnë gjallesa mitologjike, një zog i shenjtë, hyjni të ndryshme. Njerëzit bënin be mbi këtë mal si në një gjë më të shenjtë e më të shtrenjtë "për Baba Tomorrin", "për të mirin Tomorr". shumëkush, nga frika e respekti, as emrin nuk ia përmend, por thonë "ai" dhe bëjnë be "për atë çukë".
Figura, personazhe mitologjike ndër ne ka shumë, siç shihet edhe nga kjo që u tha më sipër, por besimet dhe ritet magjike në kuadër të mitologjisë, gati që as nuk mund të numërohen, sepse çdo krahinë, çdo zonë, bashkësi etnike, fisnore, fshatare, familjare, etj., mund të kenë disa veçori, disa besime e bestytni, disa "bidate" ose zakone, të cilat nuk i ka tjetërkush. Madje, edhe njeriu si individ mund ta ketë botën e tij vetjake nga sfera e magjisë dhe e mitologjisë në përgjithësi. "Tim për shpi, adet për njeri", thotë populli. Mitologjia është pus pa fund, të cilit nuk i shteret kurrë ujët. Prandaj, si u tha më parë, edhe me këtë rast mund të japim vetëm fragmente nga kjo fushë e gjerë e kulurës shumë të lashtë, më të lashtë se çdo religjion dhe çdo normë tjetër morale të kodifikuar, në çfarëdo mënyre, qoftë nga çfarëdo bashkësie të shkallës primitive ose të përparuar kudo në botë.
Zakonet e ndryshme me ceremonial të caktuar, veprimet magjike, në shumicën e rasteve lidhen me stinë të motit, me festa, me ditë të shënuara, me pjesën e caktuar të ditës, pastaj me vend ose me objekt të caktuar. Disa "adete" bëhen në pranverë, disa të tjera në vjeshtë, disa ditën e ndonjë feste, të tjerat ditën e martë, të premte, etj., kurse disa paradite ose në mbrëmje, sepse "ashtu duhet", disa zakone lidhen me një kodër, me një lis, me varre, me vende të shenjta ose të nderuara, dhe kështu me radhë. Disa lidhen me fillimin ose me mbarimin e shumë punëve.

Me falni por qe kur u privatizua telekomi interneti ne linjen time me albtelekom hyn me 20 kbit per sekonde. Pra as nuk mundem te hap emailin.



Ja disa gjera qe duhet te ndryshojne serisht



Mitologjia nuk eshte as letërsi as folklor.Por nje shkence qe lidhet me etnologjine pra me popullin. E ne se doni nje fe qe i perket drejtpërdrejt popullit dhe jo kishave apo xhamive mbare boterore cdo popull is ka edhe shpirtin ka edhe mitologjine e tij.



Te fala Martin MATO

Etnokultura eshte shpirti e mendja e popullit, eshte menyra e jeteses se tij, e krijuar e zhvilluar ne shekuj prej tij.Ajo shpreh vetorganizimin, kompkatesine, sigurimin e ekulibrit social nder e shekuj e ne gjenrata te ndryshme.kjo etnokulture na zbulon te kaluaren dhe pa e mesuar, pa e kuptuar mire ate nuk mund te kptojme e ndertojme te sotmen e te ardhmen.Mendje te ndritura nuk e kane quajtur pa arsye etnologjine si disiplina me humane ne shkencat humanitare.Ajo eshe psikologjia e vertet e popullit.

Meqe interesi eshte kaq i rritur per historine errenjeve tona te perbashketa shpirterore dua qe te shtroj nje pyetje a kane vlere mitet per ditet e sotme?


A ka ndonje mendje ndokush?
Pershendetje te gjitheve Martini